Η οικονομία της χώρας εμφανίζεται ισχυρότερη προς τα έξω, αλλά για πολλά νοικοκυριά η εικόνα είναι διαφορετική: ακριβότερη ενέργεια, μεταφορές και καθημερινά έξοδα. Τι κερδίζει τελικά ο πολίτης από μια αναβάθμιση της οικονομίας;
Η Κύπρος επέστρεψε στην πιστοληπτική βαθμίδα «Α» της S&P, με θετικές προοπτικές, για πρώτη φορά μετά την οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας. Ο διεθνής οίκος βλέπει ανθεκτική οικονομία, ισχυρά δημόσια έσοδα και περαιτέρω δυνατότητα μείωσης του δημόσιου χρέους.
Για τον πολίτη, όμως, η εύλογη ερώτηση είναι πολύ πιο απλή:
«Ωραία όλα αυτά, αλλά θα πληρώνω λιγότερα στο τέλος του μήνα;»
Η απάντηση είναι: όχι απαραίτητα και σίγουρα όχι άμεσα.
Η χώρα αναβαθμίζεται, οι τιμές όμως ανεβαίνουν
Τον Αύγουστο ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Κύπρο έφτασε το 5,2% σε ετήσια βάση. Ακόμη πιο αισθητές ήταν οι αυξήσεις σε τομείς που ο πολίτης πληρώνει καθημερινά: η ενέργεια αυξήθηκε κατά 15% και οι μεταφορές κατά 9,8% σε σχέση με έναν χρόνο προηγουμένως.
Με βάση τον κυπριακό Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, τα πετρελαιοειδή παρουσίασαν ετήσια αύξηση 20,3%, ενώ η κατηγορία στέγαση, νερό, ηλεκτρισμός και καύσιμα ήταν αυξημένη κατά 6,9%.
Γι’ αυτό μπορεί ταυτόχρονα να ισχύουν δύο πράγματα: η οικονομία της χώρας να θεωρείται πιο αξιόπιστη διεθνώς και το νοικοκυριό να αισθάνεται μεγαλύτερη πίεση.
Τι κερδίζουμε λοιπόν από το «Α»;
Μια καλύτερη πιστοληπτική αξιολόγηση αφορά πρωτίστως το κράτος. Στέλνει μήνυμα στις αγορές ότι η Κύπρος θεωρείται ασφαλέστερος δανειολήπτης και μπορεί, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, να βοηθήσει στη χρηματοδότηση του Δημοσίου με ευνοϊκότερους όρους και στην προσέλκυση επενδύσεων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι από αύριο μειώνεται η δόση του στεγαστικού δανείου ενός νοικοκυριού. Τα επιτόκια που πληρώνουν οι πολίτες εξαρτώνται μεταξύ άλλων από την πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το κόστος χρηματοδότησης και την τιμολογιακή πολιτική κάθε τράπεζας. Από τις 16 Σεπτεμβρίου, για παράδειγμα, το επιτόκιο κύριας αναχρηματοδότησης της ΕΚΤ βρίσκεται στο 2,65%.
Η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου καταγράφει μάλιστα αυξημένη ζήτηση από τα νοικοκυριά τόσο για στεγαστικά όσο και για καταναλωτικά δάνεια.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι αυτός που ήδη βλέπουμε στους λογαριασμούς
Οι διεθνείς οργανισμοί επισημαίνουν ότι η κυπριακή οικονομία παραμένει εκτεθειμένη σε εξωτερικούς κινδύνους, ιδιαίτερα στις γεωπολιτικές εντάσεις και στο αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Το ΔΝΤ έχει προειδοποιήσει ότι ακριβότερη ενέργεια και παρατεταμένες γεωπολιτικές εντάσεις μπορούν να περιορίσουν το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών, να πιέσουν τον τουρισμό και να διατηρήσουν τον πληθωρισμό ψηλότερα.
Και αυτό είναι ίσως το σημείο που ενδιαφέρει περισσότερο τον πολίτη: αν ακριβαίνει το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο ή ο ηλεκτρισμός διεθνώς, η πίεση δεν μένει στους οικονομικούς δείκτες. Μεταφέρεται στα καύσιμα, στο ρεύμα, στις μεταφορές και τελικά στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.
Πότε θα καταλάβει ο πολίτης ότι η οικονομία πραγματικά πάει καλύτερα;
Όχι όταν ανακοινωθεί ακόμη μία αναβάθμιση.
Θα το καταλάβει όταν μια ισχυρότερη οικονομία αρχίσει να μεταφράζεται σε μεγαλύτερη αντοχή απέναντι στις κρίσεις, περισσότερες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, επενδύσεις που αυξάνουν την παραγωγικότητα και μικρότερη πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.
Υπάρχουν θετικές ενδείξεις. Ο προπορευόμενος οικονομικός δείκτης επέστρεψε τον Αύγουστο σε οριακή ετήσια άνοδο 0,02%, με στήριξη από την εγχώρια κατανάλωση, τις λιανικές πωλήσεις και τις συναλλαγές ακινήτων. Ταυτόχρονα όμως, το υψηλότερο κόστος πετρελαίου και η ασθενέστερη εξωτερική εικόνα εξακολουθούν να λειτουργούν ως βαρίδια.
Με απλά λόγια: η Κύπρος σήμερα έχει καλύτερο οικονομικό «βαθμό». Το στοίχημα είναι αυτός ο βαθμός να φανεί κάποια στιγμή όχι μόνο στις αξιολογήσεις των διεθνών οίκων, αλλά και στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
