Υπάρχουν στιγμές στην πολιτική που η μεγαλύτερη δύναμη δεν βρίσκεται στη διεκδίκηση μιας θέσης, αλλά στην απόφαση να κάνεις ένα βήμα πίσω. Όχι απαραίτητα επειδή δεν μπορείς να προχωρήσεις, αλλά επειδή επιλέγεις να μην αφήσεις μια προσωπική διεκδίκηση να καθορίσει ολόκληρη την πολιτική σου πορεία.
Η απόφαση της Αννίτας Δημητρίου να αποσυρθεί από τη διεκδίκηση του χρίσματος του Δημοκρατικού Συναγερμού για τις προεδρικές εκλογές του 2028 είναι, κατά τη δική μου εκτίμηση, μια από τις πιο έξυπνες πολιτικές κινήσεις που θα μπορούσε να κάνει αυτή τη στιγμή.
Και ίσως εδώ να βρίσκεται η μεγαλύτερη αντίφαση, η Αννίτα μπορεί να έκανε την πιο έξυπνη κίνηση για το πολιτικό της μέλλον, την ώρα που ο ΔΗΣΥ εξακολουθεί να βρίσκεται μπροστά σε δύσκολες αποφάσεις για το δικό του.
Η ίδια εξήγησε ότι επέλεξε να μη διεκδικήσει το χρίσμα προτάσσοντας την ενότητα της παράταξης, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι η απόφαση ήταν προσωπική και δεν προέκυψε από πιέσεις. Αυτό είναι το γεγονός. Όμως η πολιτική σημασία μιας απόφασης δεν περιορίζεται πάντοτε στους λόγους για τους οποίους λαμβάνεται. Κρίνεται και από όσα μπορεί να ακολουθήσουν.
Μερικές φορές, το να αποχωρείς είναι πιο ισχυρό από το να επιμένεις
Η πολιτική μάς έχει συνηθίσει σε ανθρώπους που διεκδικούν μέχρι τέλους. Που αντιμετωπίζουν κάθε υποχώρηση ως ήττα και κάθε προσωπική φιλοδοξία ως μάχη που πρέπει οπωσδήποτε να κερδηθεί.
Όμως δεν είναι όλες οι αποχωρήσεις ήττες. Κάποιες φορές, το να μη συμμετάσχεις σε μια συγκεκριμένη αναμέτρηση μπορεί να σου επιτρέψει να διατηρήσεις την πολιτική σου παρουσία χωρίς να εγκλωβιστείς σε μια εσωκομματική σύγκρουση.
Αυτή είναι η ανάγνωση που κάνω για την επιλογή της Αννίτας Δημητρίου.
Δεν γνωρίζουμε πώς θα εξελιχθούν οι πολιτικές ισορροπίες τα επόμενα χρόνια. Δεν μπορούμε να προεξοφλήσουμε ποιος θα ωφεληθεί εκλογικά ή ποιος θα δικαιωθεί. Μπορούμε όμως να αναγνωρίσουμε ότι η απόφασή της αλλάζει τη συζήτηση.
Αντί να βρίσκεται στο επίκεντρο μιας πιθανής αντιπαράθεσης για το χρίσμα, μπορεί πλέον να επικεντρωθεί στον θεσμικό και κομματικό της ρόλο. Και αυτό, ανεξάρτητα από το πώς αξιολογεί κανείς την πολιτική της διαδρομή, αποτελεί μια σημαντική επιλογή.
Και ο ΔΗΣΥ; Έχει αναλογιστεί τι διακυβεύεται;
Εδώ βρίσκεται, για μένα, το μεγαλύτερο πολιτικό ερώτημα.
Ο Δημοκρατικός Συναγερμός δεν έχει να διαχειριστεί μόνο μια διαδικασία επιλογής υποψηφίου. Έχει να διαχειριστεί τη σχέση του με την κοινωνία, τη συνοχή του και την εικόνα που εκπέμπει προς τους πολίτες.
Ένα κόμμα δεν αποδυναμώνεται μόνο όταν χάνει εκλογές. Μπορεί να αποδυναμώνεται και όταν οι εσωτερικές του αντιπαραθέσεις γίνονται πιο ορατές από τις θέσεις και τις προτάσεις του.
Η δική μου ανησυχία είναι ότι ο ΔΗΣΥ κινδυνεύει να αναλωθεί σε συζητήσεις για πρόσωπα και συσχετισμούς, την ώρα που οι πολίτες περιμένουν απαντήσεις για πολύ πιο ουσιαστικά ζητήματα.
Και υπάρχει ακόμη ένας παράγοντας που δεν μπορεί να αγνοηθεί: ο Νίκος Χριστοδουλίδης.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας προέρχεται από τον ευρύτερο συναγερμικό χώρο, γεγονός που καθιστά τη σχέση του με τον ΔΗΣΥ ιδιαίτερα σημαντική ενόψει των επόμενων προεδρικών εκλογών.
Προσωπικά, θεωρώ ότι μια πιθανή πολιτική αναμέτρηση ανάμεσα στην Αννίτα Δημητρίου και τον Νίκο Χριστοδουλίδη θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ακριβώς επειδή πρόκειται για δύο πρόσωπα με διαφορετικές πολιτικές διαδρομές και αναγνωρίσιμη δημόσια παρουσία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι γνωρίζουμε πώς θα ψήφιζαν οι πολίτες ούτε ότι μια συγκεκριμένη υποψηφιότητα θα είχε δεδομένη υπεροχή. Σημαίνει ότι ο ΔΗΣΥ οφείλει να εξετάσει με σοβαρότητα τις επιλογές του και τις πολιτικές συνέπειές τους.
Γιατί στο τέλος, εκείνοι που θα αποφασίσουν δεν είναι οι εσωκομματικοί μηχανισμοί, αλλά οι πολίτες.
Η Αννίτα έφερε κάτι διαφορετικό στην εικόνα της παράταξης
Πέρα όμως από τις εκλογικές ισορροπίες, υπάρχει κάτι που θεωρώ ότι αξίζει να αναγνωριστεί στην πολιτική παρουσία της Αννίτας Δημητρίου.
Είναι μια γυναίκα που έφτασε στην Προεδρία της Βουλής και στην ηγεσία ενός μεγάλου κόμματος, αναλαμβάνοντας σημαντικές θεσμικές ευθύνες. Και η παρουσία της σε αυτές τις θέσεις έχει ιδιαίτερη σημασία για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική.
Αυτό που προσωπικά εκτιμώ είναι η προσπάθεια να συνδυάσει την αποφασιστικότητα με την προσιτότητα. Να έχει πολιτικό λόγο, να αναλαμβάνει ευθύνη, αλλά να μη δημιουργεί την εντύπωση ότι η ανθρώπινη πλευρά της πρέπει να εξαφανίζεται κάθε φορά που βρίσκεται μπροστά σε μια κάμερα.
Δεν θεωρώ ότι ένας πολιτικός είναι άξιος μόνο και μόνο επειδή είναι συμπαθής. Η πολιτική απαιτεί έργο, συνέπεια, λογοδοσία και αποτελέσματα. Ούτε η απουσία σκιών ή ευθυνών μπορεί να θεωρείται δεδομένη για οποιοδήποτε δημόσιο πρόσωπο χωρίς διαρκή έλεγχο.
Αλλά θεωρώ εξίσου λανθασμένο να αντιμετωπίζουμε την ανθρωπιά ως ένδειξη αδυναμίας.
Και εδώ είναι που η συζήτηση για την Αννίτα αποκτά, στα δικά μου μάτια, μια σημασία πολύ μεγαλύτερη από την κομματική επικαιρότητα.
Η ενότητα δεν χτίζεται όταν όλοι συμφωνούν
Η απόφαση της Αννίτας να προτάξει την ενότητα μάς φέρνει μπροστά σε ένα ερώτημα που αφορά ολόκληρη την πολιτική ζωή της Κύπρου.
Τι σημαίνει πραγματικά ενότητα;
Δεν σημαίνει να συμφωνούμε όλοι. Δεν σημαίνει να μην υπάρχουν προσωπικές φιλοδοξίες, διαφορετικές απόψεις ή έντονες διαφωνίες. Σημαίνει να μπορούμε να διαφωνούμε χωρίς να μετατρέπουμε τον άλλο σε εχθρό.
Σημαίνει να αναγνωρίζουμε ότι η πολιτική δεν είναι μόνο η προσπάθεια να επικρατήσει η δική μας άποψη, αλλά και η ικανότητα να συνυπάρχουμε με ανθρώπους που βλέπουν τα πράγματα διαφορετικά.
Θα ήθελα να βλέπω περισσότερη από αυτή την αντίληψη στην πολιτική. Όχι μόνο από την Αννίτα Δημητρίου ή τον Νίκο Χριστοδουλίδη, αλλά από κάθε άνθρωπο που αναλαμβάνει δημόσια ευθύνη.
Γιατί η νέα γενιά δεν χρειάζεται απλώς νέα πρόσωπα. Χρειάζεται μια διαφορετική πολιτική κουλτούρα, στην οποία η διαφωνία δεν θα αποτελεί αφορμή για προσωπική απαξίωση.
Και κάτι ακόμη: Μια γυναίκα δεν χάνει το κύρος της επειδή χαμογελά
Θέλω όμως να σταθώ και σε μια άλλη πλευρά της Αννίτας Δημητρίου. Μια πλευρά που θεωρώ εξίσου σημαντική, γιατί αφορά τον τρόπο με τον οποίο κρίνουμε τους ανθρώπους της πολιτικής, ιδιαίτερα τις γυναίκες.
Έχω την αίσθηση ότι στην Κύπρο εξακολουθούμε πολλές φορές να συγχέουμε τη σοβαρότητα με την αυστηρότητα. Περιμένουμε από έναν πολιτικό να διατηρεί συνεχώς μια συγκεκριμένη εικόνα. Να είναι συγκρατημένος, απόμακρος, σχεδόν απρόσιτος.
Και όταν ένας άνθρωπος χαμογελά, αγκαλιάζει φίλους, γελά αυθόρμητα ή δείχνει την καθημερινή του πλευρά, κάποιοι σπεύδουν να αναρωτηθούν αν είναι αρκετά σοβαρός για τον ρόλο του.
Μα γιατί;
Από πότε το χαμόγελο αφαιρεί κύρος; Από πότε μια αγκαλιά μειώνει την αξία ενός ανθρώπου;
Μια γυναίκα μπορεί να είναι δυναμική στην πολιτική και ταυτόχρονα αυθόρμητη στην προσωπική της ζωή. Μπορεί να υπερασπίζεται τις θέσεις της με αποφασιστικότητα και, όταν τελειώνει η δουλειά της, να παραμένει το κορίτσι που ήταν πάντα με τους ανθρώπους που αγαπά.
Δεν χρειάζεται να φορά διαρκώς το κοστούμι της πολιτικής για να αποδεικνύει την αξία της.
Και προσωπικά θεωρώ πολύ πιο ουσιαστικό να βλέπω έναν άνθρωπο που δεν φοβάται να δείξει τον πραγματικό του χαρακτήρα, παρά κάποιον που περιορίζει ολόκληρη την εικόνα του σε μια διαρκή προσπάθεια να φαίνεται σοβαρός.
Γιατί η σοβαρότητα δεν είναι ύφος. Είναι στάση ζωής.
Το κοστούμι δεν κάνει τον πολιτικό. Ο χαρακτήρας και οι πράξεις τον καθορίζουν
Δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να είναι μια γυναίκα φιλική, χαμογελαστή, προσιτή. Δεν χρειάζεται να εγκαταλείψει την προσωπικότητά της για να σταθεί στην κορυφή της πολιτικής.
Αντιθέτως, θεωρώ ότι η δυνατότητα να παραμένεις ο εαυτός σου μέσα σε ένα περιβάλλον γεμάτο απαιτήσεις και δημόσια κριτική είναι κάτι που αξίζει σεβασμό.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η αυθεντικότητα αρκεί για να κριθεί μια πολιτική διαδρομή επιτυχημένη. Σημαίνει όμως ότι δεν πρέπει να συγχέουμε την εικόνα με την ουσία.
Ένα καλοραμμένο κοστούμι δεν εγγυάται σοβαρότητα. Μια εντυπωσιακή ομιλία δεν αποδεικνύει από μόνη της ικανότητα. Όπως και ένα χαμόγελο δεν αναιρεί την αποφασιστικότητα.
Οι άνθρωποι κρίνονται από το πώς συμπεριφέρονται, από το αν σέβονται τους άλλους, από το αν αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους και από το αν οι πράξεις τους συμβαδίζουν με τα λόγια τους.
Και αυτό είναι κάτι που θα ήθελα να θυμόμαστε κάθε φορά που κρίνουμε έναν πολιτικό, είτε συμφωνούμε μαζί του είτε όχι.
Η Αννίτα Δημητρίου πήρε μια απόφαση που, κατά την άποψή μου, μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική για την πολιτική της πορεία. Ο Δημοκρατικός Συναγερμός έχει μπροστά του τις δικές του επιλογές και τις δικές του ευθύνες. Το μέλλον θα δείξει πώς θα αξιολογηθούν όλα αυτά.
Εκείνο όμως που θέλω να κρατήσω είναι κάτι απλό.
Δεν χρειάζεται να γίνεις λιγότερο άνθρωπος για να γίνεις περισσότερο πολιτικός.
Και δεν χρειάζεται μια γυναίκα να κρύψει το χαμόγελό της, τον αυθορμητισμό της ή την ανθρώπινη πλευρά της για να αποδείξει ότι αξίζει να βρίσκεται εκεί όπου βρίσκεται.
Γιατί η πραγματική σοβαρότητα δεν φαίνεται από το πόσο αυστηρά κοιτάζεις τον φακό. Φαίνεται από το ποιος είσαι όταν οι κάμερες σβήνουν και, κυρίως, από το τι αφήνουν πίσω τους οι πράξεις σου.
