Ένας άνθρωπος μπορεί να χρωστά σχετικά μικρό ποσό, αλλά να μην έχει ούτε περιουσία ούτε επαρκές εισόδημα για να το εξυπηρετήσει. Για αυτή την κατηγορία οφειλετών υπάρχει στην Κύπρο το Διάταγμα Απαλλαγής Οφειλών, μια επίσημη διαδικασία που μπορεί να οδηγήσει σε απαλλαγή από επιλέξιμες μη εξασφαλισμένες οφειλές έως €25.000.
Η λέξη «διαγραφή» χρειάζεται προσοχή. Το Διάταγμα δεν είναι γενική αμνηστία για κάθε χρέος και δεν χορηγείται μόνο επειδή κάποιος δηλώνει ότι δυσκολεύεται. Ο αιτητής πρέπει να είναι αφερέγγυος, να διαθέτει ελάχιστη περιουσία, να έχει καθαρό διαθέσιμο εισόδημα έως €200 τον μήνα μετά τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης και να πληροί μια σειρά επιπλέον όρων.
Η αίτηση είναι δωρεάν και μπορεί να αρχίσει ηλεκτρονικά μέσω της Υπηρεσίας Αφερεγγυότητας. Η σωστή προετοιμασία, όμως, είναι καθοριστική, επειδή η κατηγορία κάθε οφειλής, η αποτίμηση των περιουσιακών στοιχείων και η πλήρης εικόνα του νοικοκυριού επηρεάζουν το αποτέλεσμα.
Τα βασικά κριτήρια, συγκεντρωμένα
| Έλεγχος | Βασικό όριο | Τι εξετάζεται |
|---|---|---|
| Οφειλές | Έως €25.000 | Επιλέξιμες μη εξασφαλισμένες οφειλές και σωστή ταξινόμηση |
| Περιουσία | Έως €1.000 | Ακίνητα και λοιπά βασικά περιουσιακά στοιχεία, ακόμη και αν είναι επιβαρυμένα |
| Όχημα | Έως €4.000 | Απαιτείται τεκμηριωμένη αξία |
| Εργαλεία εργασίας | Έως €6.000 | Αναγκαίος επαγγελματικός εξοπλισμός |
| Διαθέσιμο εισόδημα | Έως €200/μήνα | Μετά τις εύλογες δαπάνες και με στοιχεία όλου του νοικοκυριού |
Ο αιτητής πρέπει επίσης να είναι αφερέγγυος και να θεωρείται πιθανό ότι θα παραμείνει αφερέγγυος για ένα έτος μετά την αίτηση. Δεν πρέπει να βρίσκεται ήδη σε άλλη διαδικασία αναδιάρθρωσης που αποκλείει το Διάταγμα. Εξετάζεται επίσης το ιστορικό πτώχευσης: όποιος έχει κηρυχθεί πτωχός χρειάζεται να ελέγξει αν έχει αποκατασταθεί και αν έχει παρέλθει η απαιτούμενη περίοδος.
Απαραίτητη είναι η συνήθης διαμονή στην Κύπρο. Η ηλεκτρονική φόρμα ζητά, μεταξύ άλλων, αν ο ενδιαφερόμενος διέμεινε στη Δημοκρατία για περισσότερες από 183 ημέρες στο σχετικό φορολογικό έτος. Η απάντηση πρέπει να ανταποκρίνεται στα πραγματικά δεδομένα και να υποστηρίζεται από τα απαιτούμενα έγγραφα.
Ποια χρέη μπορεί να μπουν
Ο πυρήνας του μηχανισμού είναι οι μη εξασφαλισμένες οφειλές, όπως μπορεί να είναι υπό προϋποθέσεις ένα προσωπικό δάνειο χωρίς εξασφάλιση, πιστωτική κάρτα, overdraft ή οφειλή προς προμηθευτή. Η ονομασία του προϊόντος δεν αρκεί. Πρέπει να εξεταστούν η σύμβαση, τυχόν εγγυήσεις, η ύπαρξη εξασφάλισης και η νομική φύση της απαίτησης.
Υποχρεώσεις όπως φόροι και τέλη προς τη Δημοκρατία ή τοπικές αρχές, διατροφή και ορισμένες οφειλές από δικαστικές αποφάσεις, ποινικές υποθέσεις ή σωματικές βλάβες εμφανίζονται χωριστά στα επίσημα έντυπα και μπορεί να μην καλύπτονται από την απαλλαγή. Μην αποκρύψετε τέτοια οφειλή και μην υποθέσετε μόνοι σας ότι διαγράφεται. Δηλώστε την και ζητήστε να ταξινομηθεί σωστά.
Αν το συνολικό χρέος ξεπερνά τις €25.000, η υπόθεση δεν μετατρέπεται αυτόματα σε πλήρη διαγραφή. Η επίσημη ενημέρωση εξηγεί ότι, όπου εκδοθεί Διάταγμα για επιλέξιμες οφειλές εντός του ορίου, τυχόν υπόλοιπο που δεν καλύπτεται εξακολουθεί να οφείλεται. Σε σύνθετο φάκελο χρειάζεται εξατομικευμένη καθοδήγηση.
Πώς υπολογίζεται το διαθέσιμο εισόδημα
Το όριο των €200 δεν σημαίνει ότι ο μισθός ή το επίδομα του αιτητή πρέπει να είναι κάτω από €200. Υπολογίζεται τι μένει αφού ληφθούν υπόψη τα εισοδήματα και οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης του νοικοκυριού. Η αίτηση ζητά στοιχεία συζύγου και ενήλικων μελών, επειδή η οικονομική εικόνα δεν απομονώνεται τεχνητά σε έναν άνθρωπο.
Οι επίσημοι πίνακες εύλογων δαπανών αποτελούν βάση, αλλά ορισμένα κρίσιμα έξοδα, όπως ενοίκιο και τεκμηριωμένες χρόνιες ιατρικές δαπάνες, δηλώνονται χωριστά στην αίτηση. Γι’ αυτό ένας πρόχειρος υπολογισμός «έσοδα μείον όλα τα έξοδα που θεωρώ αναγκαία» δεν αποτελεί επίσημο αποτέλεσμα.
Παράδειγμα: νοικοκυριό με επαληθευμένο συνολικό μηνιαίο εισόδημα €1.350 και αναγνωρισμένες εύλογες και ειδικές δαπάνες €1.200 εμφανίζει ενδεικτικά διαθέσιμο υπόλοιπο €150. Περνά το αριθμητικό όριο των €200, αλλά πρέπει να πληροί και όλα τα υπόλοιπα κριτήρια. Αν το αναγνωρισμένο υπόλοιπο είναι €260, αποτυγχάνει στο συγκεκριμένο κριτήριο, ακόμη και αν το χρέος είναι κάτω από €25.000.
Τι έγγραφα θα χρειαστούν
Η ηλεκτρονική αίτηση οργανώνει έναν πλήρη οικονομικό φάκελο. Ανάλογα με την περίπτωση, ζητούνται:
- δελτίο ταυτότητας ή διαβατήριο και στοιχεία συνήθους διαμονής,
- πιστοποιητικά γέννησης παιδιών όπου είναι σχετικά,
- βεβαίωση κατοικίας και, αν υπάρχει ενοίκιο, μισθωτήριο μαζί με πρόσφατη απόδειξη,
- στοιχεία ασφαλιστέων αποδοχών του αιτητή, συζύγου και ενήλικων μελών,
- βεβαιώσεις επιδομάτων ή άλλων πηγών εισοδήματος,
- δανειακές συμβάσεις, πρόσφατες καταστάσεις και επιστολές πιστωτών,
- άδεια κυκλοφορίας και εγκεκριμένη αποτίμηση οχήματος, όταν δηλώνεται αξία έως €4.000,
- δικαστικές αποφάσεις ή διατάγματα που συνδέονται με τις οφειλές.
Η αίτηση συνοδεύεται από ένορκη δήλωση με την προβλεπόμενη διαδικασία ενώπιον Πρωτοκολλητή. Η ίδια η φόρμα προειδοποιεί ότι χωρίς αυτό το στάδιο δεν μπορεί να ολοκληρωθεί. Η δωρεάν αίτηση δεν σημαίνει ότι ο φάκελος μπορεί να είναι πρόχειρος ή ότι η απόκρυψη περιουσίας δεν έχει συνέπειες.
Τα πέντε λάθη που μπορούν να ακυρώσουν την προσπάθεια
- Να δηλωθούν μόνο τα «κακά» χρέη. Χρειάζεται πλήρης εικόνα όλων των πιστωτών και σωστή κατηγοριοποίηση.
- Να αγνοηθεί ένα παλιό ή επιβαρυμένο ακίνητο. Η περιουσία εξετάζεται ακόμη και όταν υπάρχει υποθήκη ή η καθαρή αξία φαίνεται μικρή.
- Να υποτιμηθεί αυθαίρετα το αυτοκίνητο. Η αξία πρέπει να τεκμηριωθεί όπως ζητά η υπηρεσία.
- Να μη δηλωθούν εισοδήματα άλλων μελών του νοικοκυριού. Ο έλεγχος του διαθέσιμου εισοδήματος είναι οικογενειακός.
- Να θεωρηθεί ότι η αίτηση σταματά αυτομάτως κάθε απαίτηση. Ο αιτητής πρέπει να ακολουθήσει τις επίσημες οδηγίες και να μην αγνοεί δικαστικές ή πιστωτικές ειδοποιήσεις.
Η σωστή σειρά ενεργειών
Ξεκινήστε με κατάλογο όλων των χρεών, υπολοίπων, πιστωτών και εξασφαλίσεων. Καταγράψτε περιουσία, όχημα, εργαλεία εργασίας, εισοδήματα και έξοδα του νοικοκυριού. Κατεβάστε την επίσημη αίτηση και ελέγξτε ένα προς ένα τα πεδία πριν ξεκινήσετε την ηλεκτρονική υποβολή.
Αν υπάρχει αμφιβολία για το αν μια οφειλή είναι εξασφαλισμένη, εξαιρούμενη ή εντός του ορίου, ζητήστε διευκρίνιση από την Υπηρεσία Αφερεγγυότητας ή επαγγελματία με σχετική εμπειρία. Η συμβουλή είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν υπάρχει ακίνητο, εγγυητής, εκκρεμής αγωγή ή οφειλή προς δημόσια αρχή.
Το Διάταγμα Απαλλαγής Οφειλών δεν είναι εύκολη έξοδος από μια προσωρινή δυσκολία. Είναι στοχευμένο δίχτυ για άνθρωπο που βρίσκεται σε πραγματική και παρατεταμένη αφερεγγυότητα, με πολύ περιορισμένη περιουσία και διαθέσιμο εισόδημα. Για όποιον πληροί τους όρους, όμως, η δωρεάν επίσημη διαδικασία μπορεί να αποτελέσει τη διαφορά ανάμεσα σε ένα μόνιμο αδιέξοδο και μια ελεγχόμενη οικονομική επανεκκίνηση.
ΠΗΓΗ: moneymatters
