Πόσο προσωρινή μπορεί να είναι μια προσωρινή σχολική αίθουσα; Στην Κύπρο, η απάντηση φαίνεται πως είναι «για όσο χρειαστεί». Νέα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στις 7 Οκτωβρίου ενώπιον της Επιτροπής Παιδείας της Βουλής αποκαλύπτουν ότι στα δημόσια σχολεία χρησιμοποιούνται περίπου 469 προκατασκευασμένες αίθουσες, την ώρα που γονείς, εκπαιδευτικοί και βουλευτές θέτουν ζητήματα ασφάλειας, προσβασιμότητας και επάρκειας των σχολικών υποδομών.
Ο αριθμός είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακός. Σύμφωνα με μια ενδεικτική εκτίμηση που παρουσιάστηκε στην Επιτροπή, οι 469 αίθουσες αντιστοιχούν σε χωρητικότητα περίπου 20 νέων σχολείων. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι προκατασκευασμένες αίθουσες είναι ακατάλληλες ή επικίνδυνες. Δείχνει όμως την έκταση με την οποία μια λύση που συνήθως επιλέγεται για προσωρινές ανάγκες έχει ενσωματωθεί στην καθημερινή λειτουργία της δημόσιας εκπαίδευσης.
Όταν το προσωρινό γίνεται μόνιμο
Από τις περίπου 469 προκατασκευασμένες αίθουσες, οι 69 βρίσκονται στη μέση εκπαίδευση και περίπου 400 στη δημοτική και προδημοτική, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασαν εκπρόσωποι των οργανωμένων γονέων. Το ζήτημα δεν αφορά μόνο το εσωτερικό των αιθουσών, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η προσθήκη τους επηρεάζει τον διαθέσιμο χώρο ενός σχολείου.
Σε αρκετές περιπτώσεις, όπως αναφέρθηκε στην Επιτροπή, οι προκατασκευασμένες αίθουσες καταλαμβάνουν τμήματα της αυλής που διαφορετικά θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν τα παιδιά για παιχνίδι και άθληση. Παράλληλα, διατυπώθηκαν παράπονα για εισροή νερού σε ορισμένες αίθουσες όταν βρέχει. Οι αναφορές αυτές δεν σημαίνουν ότι το ίδιο πρόβλημα υπάρχει σε κάθε σχολείο, αλλά υπογραμμίζουν την ανάγκη συστηματικών ελέγχων και συντήρησης.
Για έναν γονιό, το θέμα είναι πολύ πιο πρακτικό από μια συζήτηση για τεχνικά έργα. Αφορά το πού περνά το παιδί του έξι ή επτά ώρες την ημέρα, αν έχει επαρκή χώρο να κινηθεί, αν οι εγκαταστάσεις είναι κατάλληλες και αν το σχολείο μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες όλων των μαθητών.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι αίθουσες
Κατά τη συνεδρία συζητήθηκαν επίσης ελλείψεις σε αθλητικές εγκαταστάσεις και προβλήματα προσβασιμότητας για παιδιά με αναπηρίες ή κινητικές δυσκολίες. Έγιναν αναφορές σε ράμπες, ανελκυστήρες, προσβάσιμες τουαλέτες και τη δυνατότητα μετακίνησης σε όλους τους χώρους των σχολείων.
Πρόκειται για ζητήματα που δεν μπορούν να θεωρούνται δευτερεύοντα. Ένα σχολείο μπορεί να διαθέτει εκπαιδευτικό προσωπικό και πρόγραμμα μαθημάτων, αλλά αν ένα παιδί δυσκολεύεται να φτάσει στην τάξη του ή να χρησιμοποιήσει βασικές εγκαταστάσεις, η ισότιμη συμμετοχή του στην εκπαίδευση περιορίζεται στην πράξη.
Η συζήτηση ανέδειξε και ερωτήματα για τα πιστοποιητικά καταλληλότητας των σχολικών μονάδων. Ζητήθηκε αναλυτική ενημέρωση για το ποια σχολεία διαθέτουν τις απαιτούμενες πιστοποιήσεις, ενώ τέθηκαν θέματα ελέγχων ηλεκτρικών εγκαταστάσεων, πυρασφάλειας και αντισεισμικής αναβάθμισης.
Οι Τεχνικές Υπηρεσίες λειτουργούν με περίπου το μισό προσωπικό
Ένα ακόμη στοιχείο που προκαλεί προβληματισμό αφορά τη δυνατότητα του ίδιου του κράτους να υλοποιεί τις απαραίτητες εργασίες. Εκπρόσωπος του Υπουργείου Παιδείας ανέφερε ότι οι Τεχνικές Υπηρεσίες διαθέτουν περίπου 30 άτομα προσωπικό, ενώ οι ανάγκες τους υπολογίζονται σε 60.
Το Υπουργείο υποστήριξε ότι υπάρχουν μηχανισμοί εντοπισμού κινδύνων και ότι οι επείγουσες ανάγκες ασφάλειας αντιμετωπίζονται άμεσα. Παράλληλα, διευκρινίστηκε ότι οι αναβαθμίσεις και οι επεκτάσεις πραγματοποιούνται μέσα στα διαθέσιμα οικονομικά περιθώρια. Από την πλευρά τους, εκπρόσωποι γονέων, εκπαιδευτικών και σχολικών εφορειών ζήτησαν περισσότερους πόρους, σαφή ιεράρχηση των έργων και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Η έλλειψη προσωπικού έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή ακόμη και όταν υπάρχει πολιτική απόφαση ή διαθέσιμο κονδύλι, χρειάζονται άνθρωποι για να σχεδιάσουν, να επιβλέψουν και να ολοκληρώσουν τις εργασίες.
Τι χρειάζεται να αλλάξει
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν μια προκατασκευασμένη αίθουσα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ένα σχολείο. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να αποτελεί μια λειτουργική λύση. Το ερώτημα είναι αν η χώρα διαθέτει σχέδιο για το πότε και πώς θα αντικατασταθούν οι προσωρινές υποδομές που καλύπτουν μόνιμες ανάγκες.
Η δημόσια εκπαίδευση δεν κρίνεται μόνο από τα βιβλία, τις εξετάσεις και τις αλλαγές στο αναλυτικό πρόγραμμα. Κρίνεται και από την κατάσταση των κτιρίων στα οποία καλούνται να μάθουν τα παιδιά.
Οι 469 προκατασκευασμένες αίθουσες είναι ένας αριθμός που αξίζει να μείνει στη δημόσια συζήτηση. Όχι για να δημιουργηθεί πανικός, αλλά για να υπάρξουν συγκεκριμένες απαντήσεις: ποια σχολεία έχουν ανάγκη, ποια έργα προηγούνται και πότε θα ολοκληρωθούν.
