Διαφορετικές εκτιμήσεις για την εφαρμογή του μηδενικού ΦΠΑ σε βασικά προϊόντα καταγράφονται ανάμεσα στην Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή και τον Κυπριακό Σύνδεσμο Καταναλωτών. Στο επίκεντρο βρίσκεται το κατά πόσο η φορολογική ελάφρυνση περνά ουσιαστικά στις τιμές των προϊόντων και ωφελεί τα κυπριακά νοικοκυριά.
Με ανακοίνωση στις 18 Οκτωβρίου 2026, ο Κυπριακός Σύνδεσμος Καταναλωτών άσκησε κριτική στον τρόπο παρακολούθησης της εφαρμογής του μέτρου, παρουσιάζοντας δικά του στοιχεία για τις τιμές σε υπεραγορές.
Το μέτρο του μηδενικού συντελεστή ΦΠΑ σε πέντε επιπρόσθετες κατηγορίες βασικών προϊόντων τέθηκε σε εφαρμογή στις 12 Οκτωβρίου.
Τι ανακοίνωσε η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή
Στις 15 Οκτωβρίου, η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή δημοσιοποίησε ανακοίνωση, σύμφωνα με την οποία το μέτρο εφαρμόστηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό.
Η Υπηρεσία παρουσίασε στοιχεία από δειγματοληπτική παρακολούθηση των λιανικών τιμών επιλεγμένων προϊόντων, με στόχο την αξιολόγηση της εφαρμογής του μηδενικού συντελεστή.
Τι αμφισβητεί ο Κυπριακός Σύνδεσμος Καταναλωτών
Ο Σύνδεσμος υποστηρίζει ότι η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία δεν δικαιολογεί πλήρως τη θετική αξιολόγηση της αρμόδιας Υπηρεσίας.
Συγκεκριμένα, αναφέρει ότι:
- Την πρώτη ημέρα εφαρμογής του μέτρου η μέση μείωση των τιμών ήταν 3,76%.
- Πριν από την εφαρμογή του μέτρου είχαν αυξηθεί οι μέσες τιμές οκτώ προϊόντων.
- Μετά την εφαρμογή του καταγράφηκαν αυξήσεις στις μέσες τιμές τριών προϊόντων.
- Σε τέσσερις από τις δέκα υπεραγορές του πίνακα της Υπηρεσίας εντοπίστηκαν, σύμφωνα με την ανάλυσή του, αποκλίσεις από την αναμενόμενη μείωση.
Ο Σύνδεσμος εκφράζει επίσης προβληματισμό για την αποτελεσματικότητα των ελέγχων.
Επικρίσεις προς τα αρμόδια υπουργεία
Στην ανακοίνωσή του, ο Κυπριακός Σύνδεσμος Καταναλωτών στρέφει τα πυρά του και προς το Υπουργείο Οικονομικών και το Υπουργείο Ενέργειας.
Υποστηρίζει ότι δεν διασφαλίζεται επαρκώς πως τα οφέλη των μέτρων στήριξης καταλήγουν στο σύνολό τους στους καταναλωτές.
Πρόκειται για αξιολόγηση και κριτική του Συνδέσμου, όχι για διαπιστωμένο πόρισμα περί παράνομης συμπεριφοράς των υπουργείων ή των επιχειρήσεων.
Υπάρχει παράβαση όταν μια υπεραγορά αυξάνει την τιμή;
Η ίδια η ανακοίνωση του Κυπριακού Συνδέσμου Καταναλωτών περιλαμβάνει μια σημαντική διευκρίνιση.
Όπως επισημαίνει, η αναπροσαρμογή των λιανικών τιμών από τους πωλητές δεν αποτελεί από μόνη της παράβαση.
Επομένως, οι καταγεγραμμένες αυξήσεις δεν αποδεικνύουν αυτομάτως ότι μια υπεραγορά παραβίασε τη νομοθεσία.
Το ζήτημα που θέτει ο Σύνδεσμος αφορά κυρίως την αποτελεσματικότητα του μέτρου και την προστασία του οικονομικού οφέλους που προορίζεται για τα νοικοκυριά.
Το ερώτημα για την τσέπη του πολίτη
Η αντιπαράθεση αναδεικνύει ένα ουσιαστικό ζήτημα για την οικονομική πολιτική: πώς αξιολογείται ένα μέτρο στήριξης όταν η μείωση ενός φόρου δεν συνοδεύεται απαραίτητα από αντίστοιχη μείωση της τελικής τιμής;
Από τη μία, η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή εκτιμά ότι ο μηδενικός ΦΠΑ εφαρμόστηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό.
Από την άλλη, ο Κυπριακός Σύνδεσμος Καταναλωτών ζητά ουσιαστικότερη παρακολούθηση, παρουσιάζοντας στοιχεία που, κατά την εκτίμησή του, δείχνουν αποκλίσεις.
Για τον πολίτη, το ζητούμενο είναι να μπορεί να διαπιστώσει με σαφήνεια ποιο μέρος της φορολογικής ελάφρυνσης αποτυπώνεται τελικά στον λογαριασμό της υπεραγοράς.
