Υπάρχουν στιγμές στη ζωή που μπορείς να διορθώσεις. Μπορείς να επιστρέψεις, να ζητήσεις συγγνώμη, να εξηγήσεις, να προσπαθήσεις ξανά. Υπάρχουν όμως και κάποιες άλλες που περνούν μία φορά. Και όταν χαθούν, δεν υπάρχει δεύτερη ευκαιρία.
Ένας αποχαιρετισμός είναι μία από αυτές.
Όταν ένας άνθρωπος χάνει κάποιον που αγαπά, δεν χρειάζεται μεγάλα λόγια. Δεν χρειάζεται εντυπωσιακές κινήσεις ούτε τέλειες φράσεις. Χρειάζεται ανθρώπους που θα είναι εκεί. Έστω για πέντε λεπτά. Ένα χέρι στον ώμο, ένα βλέμμα, ένα «είμαι εδώ». Μερικές φορές αυτή η παρουσία λέει πολύ περισσότερα από εκατό μηνύματα.
Γιατί υπάρχουν περιστάσεις στις οποίες δεν μετράει τι σκοπεύαμε να κάνουμε. Μετράει τι κάναμε.
Το «ήθελα να έρθω» δεν είναι το ίδιο με το «ήρθα». Το «θα ήμουν εκεί αλλά…» δεν μπορεί να αντικαταστήσει την παρουσία. Και μια εξήγηση που έρχεται όταν όλα έχουν τελειώσει δεν μπορεί να επιστρέψει τον χρόνο πίσω.
Φυσικά, η ζωή έχει πραγματικά απρόοπτα. Υπάρχουν σοβαροί λόγοι που μπορεί να εμποδίσουν έναν άνθρωπο να βρίσκεται κάπου. Υπάρχει όμως πάντα και κάτι που λέγεται επικοινωνία. Ένα μήνυμα. Μια συγγνώμη. Μια ειλικρινής φράση: «Σου είπα ότι θα είμαι εκεί και λυπάμαι που δεν τα κατάφερα».
Η διαφορά βρίσκεται ακριβώς εκεί: ανάμεσα στην εξήγηση και στη δικαιολογία.
Η εξήγηση συνοδεύεται από ευθύνη. Η δικαιολογία προσπαθεί να μεταφέρει την ευθύνη κάπου αλλού. Στις υποχρεώσεις, στις συνθήκες, στους άλλους, στον χρόνο. Και πολλές φορές αυτό που πληγώνει περισσότερο δεν είναι καν η απουσία. Είναι η αίσθηση ότι ο άλλος πιστεύει πως μια βολική φράση αρκεί για να σβήσει όσα δεν έκανε.
Δεν αρκεί.
Γιατί στις πραγματικά δύσκολες στιγμές γνωρίζουμε διαφορετικά τους ανθρώπους. Όχι όταν γελάμε, διασκεδάζουμε ή όλα πηγαίνουν καλά. Τους γνωρίζουμε όταν η ζωή γίνεται βαριά και δεν υπάρχει τίποτα ευχάριστο να πάρουν από εμάς. Όταν δεν έχουμε διάθεση να τους διασκεδάσουμε, να τους δώσουμε προσοχή ή να ανταποδώσουμε κάτι. Τότε φαίνεται ποιος μπορεί απλώς να σταθεί δίπλα μας.
Και ίσως κάποιες απουσίες να είναι τελικά πολύτιμες, όσο κι αν αρχικά μοιάζουν απογοητευτικές. Γιατί μας ξεκαθαρίζουν ανθρώπους και σχέσεις. Μας δείχνουν ποιος ήταν πραγματικά εκεί και ποιος υπήρχε περισσότερο στα λόγια.
Δεν χρειάζεται πάντα να θυμώνεις. Κάποιες φορές απλώς βλέπεις.
Και όταν δεις, δεν μπορείς εύκολα να ξεδείς.
Υπάρχουν συγγνώμες που μπορούν να θεραπεύσουν πολλά. Υπάρχουν όμως και στιγμές που καμία συγγνώμη δεν μπορεί να ξαναδημιουργήσει. Γιατί η στιγμή πέρασε. Ο άνθρωπος αποχαιρετήθηκε. Η πόρτα έκλεισε. Και εσύ θυμάσαι πολύ καλά ποιος στεκόταν δίπλα σου όταν συνέβαινε.
Γιατί στο τέλος, στις σημαντικότερες στιγμές της ζωής μας, δεν θυμόμαστε ποιος είχε την καλύτερη δικαιολογία. Θυμόμαστε ποιος ήταν εκεί.
