Το πιο ακριβό πράγμα σε ένα κυπριακό σπίτι δεν είναι πάντα αυτό που αγοράζεις – Είναι αυτό που δεν πετάς ποτέ
Από το συρτάρι με τα καλώδια μέχρι το σερβίτσιο που δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ, τα κυπριακά σπίτια κρύβουν μικρές συλλογές αντικειμένων που κανείς δεν χρειάζεται πραγματικά, αλλά κανείς δεν θέλει να αποχωριστεί.
Υπάρχει ένα συρτάρι σχεδόν σε κάθε κυπριακό σπίτι που κανείς δεν μπορεί να εξηγήσει ακριβώς τι περιέχει.
Μέσα του μπορεί να βρεις ένα καλώδιο από κινητό που είχες πριν από δώδεκα χρόνια, τρία τηλεχειριστήρια χωρίς μπαταρίες, ένα φορτιστή που δεν ταιριάζει σε καμία συσκευή και ένα μικρό πλαστικό εξάρτημα που κανείς δεν ξέρει από πού προέρχεται.
Αν ρωτήσεις γιατί δεν τα πετάτε, η απάντηση είναι συνήθως η ίδια:
«Άφησ’ τα. Μπορεί να χρειαστούν».
Και κάπως έτσι, το συρτάρι συνεχίζει να γεμίζει.
Αλλά δεν είναι μόνο το συρτάρι. Είναι η αποθήκη, το πατάρι, το ντουλάπι στο μπαλκόνι, τα κουτιά κάτω από το κρεβάτι και εκείνη η γωνιά στο γκαράζ που έχει πάψει εδώ και χρόνια να εξυπηρετεί τον αρχικό της σκοπό.
Η κυπριακή αποθήκη είναι ένα μικρό μουσείο
Αν υπάρχει ένας χώρος που αποκαλύπτει την ιστορία μιας κυπριακής οικογένειας, αυτός είναι η αποθήκη.
Εκεί μπορεί να συνυπάρχουν τα χριστουγεννιάτικα στολίδια, το παλιό παιδικό ποδήλατο, μια χαλασμένη καρέκλα, κουτιά από ηλεκτρικές συσκευές και βαλίτσες που δεν έχουν ανοίξει εδώ και χρόνια.
Κάπου πίσω από όλα αυτά υπάρχει συνήθως και ένα αντικείμενο που κανείς δεν έχει δει από τότε που μετακομίσατε.
Όμως όλοι θυμούνται ότι υπάρχει.
Το παράδοξο είναι πως όσο περισσότερο γεμίζει η αποθήκη, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να βρεις κάτι όταν πραγματικά το χρειάζεσαι.
Μπορεί να αγοράσεις καινούργια εργαλεία επειδή δεν θυμάσαι πού έβαλες τα παλιά. Να πάρεις άλλο ένα πολύπριζο επειδή εκείνα που έχεις βρίσκονται μέσα σε ένα κουτί που δεν ανοίγει χωρίς να μετακινηθεί μισό σπίτι.
Η αποθήκευση, τελικά, δεν σημαίνει πάντοτε εξοικονόμηση.
Το σερβίτσιο που περιμένει μια περίσταση που δεν έρχεται ποτέ
Σε πολλά σπίτια υπάρχουν αντικείμενα που δεν προορίζονται για καθημερινή χρήση.
Ένα καλό σερβίτσιο, μια συλλογή ποτηριών, μια τραπεζομάντιλη που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή ή ένα διακοσμητικό που πρέπει να παραμείνει ακριβώς στη θέση του.
Κάποια αγοράστηκαν για μια σημαντική στιγμή. Άλλα ήταν δώρα γάμου ή κληρονομήθηκαν από συγγενείς.
Στην αρχή φυλάχθηκαν για να μη φθαρούν. Αργότερα, απλώς συνηθίσαμε να μην τα χρησιμοποιούμε.
Έτσι, ένα αντικείμενο που αγοράστηκε για να προσφέρει χαρά μπορεί να περάσει δεκαετίες μέσα σε ένα ντουλάπι.
Δεν είναι απαραίτητα λάθος. Για ορισμένους ανθρώπους, η αξία του βρίσκεται ακριβώς στη διατήρησή του.
Αλλά υπάρχει και κάτι παράξενα συγκινητικό στην ιδέα ότι κρατάμε τα ωραιότερα πράγματά μας για μια ξεχωριστή ημέρα, ενώ οι συνηθισμένες ημέρες συνεχίζουν να περνούν.
«Είναι κρίμα να το πετάξεις»
Η φράση αυτή έχει μεγαλώσει γενιές Κυπρίων.
Ένα παλιό έπιπλο μπορεί να μην ταιριάζει πια στο σπίτι. Μια ηλεκτρική συσκευή μπορεί να έχει αντικατασταθεί από νεότερη. Ένα αντικείμενο μπορεί να μην έχει χρησιμοποιηθεί για δέκα χρόνια.
Κι όμως, η σκέψη να το πετάξεις δημιουργεί μια μικρή εσωτερική αντίσταση.
Ίσως επειδή θυμάσαι πόσο κόστισε.
Ίσως επειδή ήταν δώρο από κάποιον που αγαπάς.
Ίσως επειδή μεγάλωσες σε μια οικογένεια όπου τίποτα δεν πήγαινε χαμένο και κάθε αντικείμενο μπορούσε να επισκευαστεί, να μεταποιηθεί ή να χρησιμοποιηθεί με άλλον τρόπο.
Για παλαιότερες γενιές, αυτή η στάση δεν ήταν απλώς συνήθεια. Συνδεόταν με την ανάγκη για οικονομία και με μια διαφορετική αντίληψη για την κατανάλωση.
Σήμερα, όμως, που τα σπίτια γεμίζουν πιο γρήγορα και τα αντικείμενα αντικαθίστανται συχνότερα, η ίδια συνήθεια μπορεί να δημιουργεί νέες δυσκολίες.
Όταν ένα αντικείμενο είναι στην πραγματικότητα μια ανάμνηση
Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε ένα παλιό καλώδιο και σε ένα κουτί με οικογενειακές φωτογραφίες.
Το πρώτο μπορεί να μην έχει πλέον καμία χρησιμότητα. Το δεύτερο μπορεί να συνδέεται με ανθρώπους, στιγμές και περιόδους της ζωής που δεν επιστρέφουν.
Και κάπου ανάμεσα στα δύο βρίσκονται όλα εκείνα τα αντικείμενα που δεν έχουν ιδιαίτερη οικονομική αξία, αλλά έχουν συναισθηματικό βάρος.
Το παλιό ρολόι του παππού. Μια κούπα από διακοπές. Τα τετράδια του σχολείου. Ένα παιδικό παιχνίδι που θυμίζει την εποχή που τα παιδιά ήταν μικρά.
Δεν τα κρατάμε επειδή πιστεύουμε απαραίτητα ότι θα τα χρησιμοποιήσουμε ξανά.
Τα κρατάμε επειδή, με έναν τρόπο, μας βοηθούν να θυμόμαστε ποιοι ήμασταν.
Αυτό εξηγεί γιατί μια συζήτηση για το ξεκαθάρισμα της αποθήκης μπορεί να μετατραπεί ξαφνικά σε συζήτηση για την οικογενειακή ιστορία.
Το πραγματικό κόστος των πραγμάτων που κρατάμε
Όταν σκεφτόμαστε το κόστος ενός αντικειμένου, συνήθως θυμόμαστε την τιμή αγοράς του.
Σπάνια υπολογίζουμε τον χώρο που καταλαμβάνει για χρόνια.
Ένα επιπλέον ντουλάπι, μια γεμάτη αποθήκη ή ένα δωμάτιο που χρησιμοποιείται αποκλειστικά για πράγματα που δεν χρειαζόμαστε έχουν κι αυτά μια αξία.
Σε μια εποχή που τα σπίτια γίνονται ακριβότερα και ο διαθέσιμος χώρος συχνά περιορίζεται, η δυνατότητα να χρησιμοποιείς πραγματικά κάθε τετραγωνικό μέτρο αποκτά μεγαλύτερη σημασία.
Υπάρχει επίσης το κόστος της ακαταστασίας.
Όταν χρειάζεσαι πολλή ώρα για να βρεις κάτι, όταν μετακινείς συνεχώς κουτιά ή όταν αποφεύγεις να ανοίξεις μια ντουλάπα επειδή ξέρεις τι σε περιμένει, τα αντικείμενα αρχίζουν να επηρεάζουν την καθημερινότητά σου.
Δεν χρειάζεται να ζεις σε ένα απολύτως μίνιμαλ σπίτι για να αισθάνεσαι άνετα. Χρειάζεται, όμως, ο χώρος σου να εξυπηρετεί τη ζωή που κάνεις σήμερα.
Μπορείς να κρατήσεις τις αναμνήσεις χωρίς να κρατήσεις τα πάντα;
Το ξεκαθάρισμα δεν χρειάζεται να γίνει απότομα ούτε να αντιμετωπιστεί σαν τιμωρία.
Μπορείς να αρχίσεις από τα πιο εύκολα αντικείμενα: χαλασμένους φορτιστές, άδεια κουτιά, παλιά χαρτιά που δεν χρειάζονται ή πράγματα που δεν έχουν πλέον καμία χρήση.
Για αντικείμενα με συναισθηματική αξία, μπορείς να αφιερώσεις περισσότερο χρόνο.
Μερικές φορές αρκεί να κρατήσεις ένα χαρακτηριστικό ενθύμιο από μια περίοδο της ζωής σου αντί για ολόκληρο το περιεχόμενο μιας αποθήκης.
Άλλες φορές μπορεί να επιλέξεις να χαρίσεις κάτι σε έναν άνθρωπο που θα το χρησιμοποιήσει πραγματικά.
Το σημαντικό είναι να μην αντιμετωπίζεις κάθε αντικείμενο σαν να έχει την ίδια αξία.
Ένα οικογενειακό κειμήλιο και ένα χαλασμένο καλώδιο δεν χρειάζονται την ίδια απόφαση.
Το σπίτι μας δεν χρειάζεται να χωρά ολόκληρο το παρελθόν
Τα κυπριακά σπίτια έχουν μια ιδιαίτερη σχέση με τη μνήμη.
Μέσα τους συναντιούνται γενιές, αντικείμενα από διαφορετικές εποχές και μικρές ιστορίες που συχνά δεν έχουν καταγραφεί πουθενά αλλού.
Γι’ αυτό και το να αποχωριστείς κάτι μπορεί να μοιάζει πιο δύσκολο απ’ όσο θα περίμενες.
Όμως, η αξία μιας ανάμνησης δεν εξαρτάται πάντα από το αν κρατάς το αντικείμενο που τη συνοδεύει.
Μπορείς να θυμάσαι ένα οικογενειακό τραπέζι χωρίς να κρατήσεις κάθε πιάτο που χρησιμοποιήθηκε σε αυτό. Μπορείς να αγαπάς ένα παλιό σπίτι χωρίς να χρειάζεται να μεταφέρεις όλα του τα αντικείμενα στο δικό σου.
Και μπορείς να τιμάς την οικονομία που έμαθες από τους γονείς σου χωρίς να γεμίζεις κάθε διαθέσιμο ντουλάπι.
Ίσως, τελικά, το πιο πολύτιμο πράγμα που μπορούμε να κερδίσουμε από ένα ξεκαθάρισμα να μην είναι ο επιπλέον αποθηκευτικός χώρος. Είναι η δυνατότητα να αφήσουμε λίγο περισσότερο χώρο για τη ζωή που ζούμε τώρα.
