Υπάρχουν σχέσεις στις οποίες η λέξη «συγγνώμη» ακούγεται συχνά, αλλά τα ίδια προβλήματα επιστρέφουν ξανά και ξανά. Πώς ξεχωρίζεις μια ειλικρινή προσπάθεια από μια υπόσχεση που δεν γίνεται ποτέ πράξη;
«Συγγνώμη, δεν θα ξαναγίνει».
Είναι μια φράση που μπορεί να προσφέρει ανακούφιση έπειτα από έναν καβγά. Δείχνει ότι ο άλλος αναγνωρίζει πως κάτι πήγε στραβά και ότι θέλει να αποκαταστήσει την επαφή.
Τι συμβαίνει, όμως, όταν την ίδια φράση την ακούς για πέμπτη, δέκατη ή εικοστή φορά; Όταν κάθε ένταση τελειώνει με μια συγγνώμη, αλλά λίγο αργότερα επιστρέφετε ακριβώς στο ίδιο σημείο;
Τότε το πρόβλημα δεν είναι απαραίτητα ότι ο σύντροφός σου δεν ξέρει να ζητά συγγνώμη. Μπορεί να είναι ότι η συγγνώμη δεν συνοδεύεται από την αλλαγή που χρειάζεται η σχέση.
Η διαφορά ανάμεσα στη μεταμέλεια και στην αλλαγή
Μια ειλικρινής συγγνώμη είναι σημαντική. Δεν είναι όμως το ίδιο πράγμα με την αποκατάσταση μιας συμπεριφοράς.
Ένας άνθρωπος μπορεί πραγματικά να μετανιώνει για κάτι που είπε πάνω στον θυμό του. Μπορεί να αισθάνεται άσχημα επειδή σε πλήγωσε. Μπορεί ακόμη και να πιστεύει τη στιγμή εκείνη ότι δεν θα επαναλάβει το ίδιο λάθος.
Αν όμως δεν καταλάβει τι τον οδηγεί στην ίδια συμπεριφορά ή δεν προσπαθήσει να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά, η καλή του πρόθεση ενδέχεται να μην αρκεί.
Αυτός είναι ο λόγος που η εμπιστοσύνη δεν αποκαθίσταται μόνο με λόγια.
Αν ο σύντροφός σου ακυρώνει συνεχώς σχέδια την τελευταία στιγμή, για παράδειγμα, η συγγνώμη μπορεί να δείχνει ότι αντιλαμβάνεται την ενόχλησή σου. Η πραγματική αλλαγή θα φανεί όταν αρχίσει να σέβεται τον χρόνο σου ή να σε ενημερώνει εγκαίρως.
Αν σε διακόπτει κάθε φορά που προσπαθείς να μιλήσεις για κάτι δύσκολο, η συγγνώμη έχει αξία. Ακόμη μεγαλύτερη αξία, όμως, έχει να προσπαθήσει να σε ακούσει διαφορετικά την επόμενη φορά.
Όταν η συγγνώμη γίνεται το τέλος της συζήτησης
Σε ορισμένες σχέσεις, η λέξη «συγγνώμη» χρησιμοποιείται σχεδόν σαν κουμπί που κλείνει έναν καβγά.
Ο ένας πληγώνεται, εκφράζει το παράπονό του και ο άλλος απολογείται. Η ένταση μειώνεται, οι δύο σύντροφοι συμφιλιώνονται και το θέμα θεωρείται λήξαν.
Όμως, το πρόβλημα που προκάλεσε τον καβγά μπορεί να παραμένει άλυτο.
Έτσι δημιουργείται ένας επαναλαμβανόμενος κύκλος: συμπεριφορά, πληγή, απολογία, προσωρινή ηρεμία και ξανά η ίδια συμπεριφορά.
Δεν σημαίνει ότι κάθε τέτοια περίπτωση αποτελεί συνειδητή χειραγώγηση. Μερικές φορές οι άνθρωποι δυσκολεύονται να αλλάξουν συνήθειες ή δεν έχουν αναπτύξει τις δεξιότητες που χρειάζονται για να διαχειρίζονται τις συγκρούσεις.
Ωστόσο, για τον άνθρωπο που πληγώνεται επανειλημμένα, το αποτέλεσμα παραμένει σημαντικό, ανεξάρτητα από την πρόθεση.
Πώς μοιάζει μια συγγνώμη που συνοδεύεται από πράξεις;
Μια ουσιαστική απολογία συνήθως περιλαμβάνει περισσότερα από μια σύντομη φράση.
Ο άνθρωπος που ζητά συγγνώμη αναγνωρίζει συγκεκριμένα τι έκανε, χωρίς να μεταφέρει όλη την ευθύνη στον άλλον. Μπορεί να ακούσει πώς επηρέασε η συμπεριφορά του τον σύντροφό του, ακόμη κι αν αυτό τον κάνει να αισθάνεται άβολα.
Το σημαντικότερο είναι ότι προσπαθεί να βρει έναν διαφορετικό τρόπο αντίδρασης.
Αυτό δεν σημαίνει πως πρέπει να γίνει τέλειος από τη μια ημέρα στην άλλη. Οι πραγματικές αλλαγές συχνά απαιτούν χρόνο, προσπάθεια και μερικές φορές υποστήριξη.
Σημαίνει όμως ότι υπάρχει μια ορατή κατεύθυνση. Ότι η συζήτηση δεν ξεκινά από το μηδέν κάθε φορά.
Αν, για παράδειγμα, έχετε συμφωνήσει να μη συνεχίζετε έναν καβγά με προσβολές, μια πραγματική προσπάθεια μπορεί να περιλαμβάνει το να σταματάτε τη συζήτηση όταν ανεβαίνουν οι τόνοι και να επιστρέφετε σε αυτήν όταν μπορείτε να μιλήσετε πιο ήρεμα.
Γιατί μπορεί να αρχίσεις να μην πιστεύεις ούτε την ειλικρινή συγγνώμη
Η εμπιστοσύνη λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό μέσα από την επανάληψη.
Όταν κάποιος δείχνει σταθερά ότι μπορείς να βασιστείς στα λόγια του, νιώθεις μεγαλύτερη ασφάλεια. Όταν όμως οι υποσχέσεις επανειλημμένα δεν τηρούνται, είναι φυσικό να γίνεσαι πιο επιφυλακτική.
Μπορεί να φτάσεις στο σημείο να ακούς μια συγγνώμη και να μη νιώθεις πια ανακούφιση.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν αγαπάς τον σύντροφό σου ή ότι θέλεις να τον τιμωρήσεις. Μπορεί απλώς να χρειάζεσαι περισσότερες αποδείξεις συνέπειας πριν εμπιστευτείς ξανά μια υπόσχεση.
Σε μια υγιή σχέση, υπάρχει χώρος να εκφράσεις αυτή την ανάγκη χωρίς να κατηγορηθείς ότι «κρατάς κακία» επειδή θυμάσαι τι συνέβη.
Η συγχώρεση και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης δεν είναι πάντα ταυτόχρονες διαδικασίες.
Τι μπορείς να πεις όταν ακούς ξανά την ίδια υπόσχεση;
Αν το ίδιο πρόβλημα επιστρέφει, μπορεί να βοηθήσει μια συζήτηση που εστιάζει σε συγκεκριμένες συμπεριφορές αντί για γενικούς χαρακτηρισμούς.
Αντί να πεις «ποτέ δεν αλλάζεις», μπορείς να εξηγήσεις τι ακριβώς σε πληγώνει, πόσες φορές έχει επαναληφθεί και τι χρειάζεσαι να γίνει διαφορετικά.
Μπορείς, για παράδειγμα, να πεις: «Εκτιμώ που μου ζητάς συγγνώμη. Όμως αυτό έχει συμβεί αρκετές φορές και χρειάζομαι να δω τι θα αλλάξει στην πράξη».
Αυτό δεν αποτελεί απειλή. Είναι ένας τρόπος να ξεκαθαρίσεις ότι η απολογία από μόνη της δεν αρκεί πλέον.
Από εκεί και πέρα, έχει σημασία να παρατηρήσεις όχι μόνο τι υπόσχεται ο άλλος, αλλά και πώς ανταποκρίνεται στη συζήτηση. Δείχνει διάθεση να ακούσει; Αναλαμβάνει το δικό του μερίδιο ευθύνης; Συμφωνεί σε συγκεκριμένα βήματα;
Πότε το πρόβλημα είναι πιο σοβαρό;
Υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα σε ένα επαναλαμβανόμενο καθημερινό πρόβλημα και σε συμπεριφορές που περιλαμβάνουν εκφοβισμό, απειλές, έλεγχο, εξευτελισμό ή βία.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, μια συγγνώμη δεν αρκεί για να θεωρηθεί ότι η κατάσταση είναι ασφαλής. Η προτεραιότητα πρέπει να είναι η προστασία του ανθρώπου που βιώνει τη συμπεριφορά και η αναζήτηση κατάλληλης υποστήριξης.
Δεν χρειάζεται να περιμένεις να επαναληφθεί ένα επικίνδυνο περιστατικό για να πάρεις σοβαρά την ανησυχία σου.
Τελικά, τι αξίζει περισσότερο;
Η συγγνώμη είναι ένας σημαντικός τρόπος να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας. Σε μια σχέση, όμως, δεν μπορεί να λειτουργεί ως μόνιμο υποκατάστατο της αλλαγής.
Δεν χρειάζεσαι έναν άνθρωπο που δεν θα κάνει ποτέ λάθος. Χρειάζεσαι έναν άνθρωπο που, όταν καταλαβαίνει ότι σε πλήγωσε, είναι πρόθυμος να αναλάβει ευθύνη και να προσπαθήσει να μη σε πληγώσει ξανά με τον ίδιο τρόπο.
Γιατί η πιο ουσιαστική συγγνώμη δεν είναι πάντα αυτή που ακούγεται πιο όμορφα. Είναι εκείνη που, με τον καιρό, αρχίζεις να τη βλέπεις στις πράξεις.
