Πέθανε σε ηλικία 92 ετών η σπουδαία ηθοποιός Μάρω Κοντού, η οποία το τελευταίο διάστημα αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα υγείας και νοσηλευόταν στον Άγιο Σάββα.
«Την έζησα τη ζωή μου, τη χόρτασα», είχε πει κάποτε η ίδια σε συνέντευξή της.
Και λίγες φράσεις μπορούσαν να συνοψίσουν καλύτερα μια διαδρομή που μέτρησε περισσότερες από επτά δεκαετίες δημιουργίας.
Από το Κουκάκι της δεκαετίας του ’30 μέχρι τη χρυσή εποχή του ελληνικού κινηματογράφου, τις θριαμβευτικές συνεργασίες με τον Λάμπρο Κωνσταντάρα και τον Δημήτρη Χορν μέχρι τη ζωγραφική, την πολιτική και το θέατρο, η Μάρω Κοντού δεν υπήρξε απλώς μία σταρ.
Υπήρξε η εικόνα μιας ολόκληρης εποχής. Μια γυναίκα που μεγάλωσε μαζί με την Ελλάδα και έμαθε να μετατρέπει τον χρόνο σε αξιοπρέπεια.
Η γυναίκα που έγινε σύμβολο χωρίς να το επιδιώξει
Υπήρχαν ηθοποιοί που άφησαν πίσω τους σπουδαίους ρόλους. Και υπήρχαν εκείνοι που κατάφεραν κάτι πολύ πιο δύσκολο: να γίνουν κομμάτι της συλλογικής μνήμης ενός λαού.
Η Μάρω Κοντού ανήκε αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.
Για πολλές γενιές Ελλήνων δεν υπήρξε απλώς μια ηθοποιός. Υπήρξε η κομψότητα του παλιού ελληνικού κινηματογράφου.
Η γυναίκα που μπορούσε να σταθεί δίπλα στους μεγαλύτερους πρωταγωνιστές της εποχής χωρίς ποτέ να χαθεί στη σκιά τους.
Το χαμόγελο, η φινέτσα, η αστική αρχοντιά, αλλά και η δύναμη μιας γυναίκας που διεκδίκησε τη θέση της σε έναν κόσμο όπου οι πρωταγωνιστές ήταν συνήθως άνδρες.
Από το Κουκάκι στη σκηνή
Γεννημένη στην Αθήνα, στο Κουκάκι, με καταγωγή από τα Ψαρά, η Μαριάνθη Κοντού —όπως ήταν το πραγματικό της όνομα— δεν ξεκίνησε ως ηθοποιός.
Η πρώτη της μεγάλη αγάπη υπήρξε ο χορός. Σπούδασε στην Κρατική Σχολή Χορού και μάλιστα εξασφάλισε υποτροφία για σπουδές στη Γερμανία. Η επαγγελματική της πορεία άρχισε στο Εθνικό Θέατρο, στον χορό της Αρχαίας Τραγωδίας.
Η απόφασή της να ακολουθήσει την υποκριτική δεν έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από όλους. Η ίδια είχε αποκαλύψει ότι όταν πέρασε στο Εθνικό Θέατρο, η γιαγιά της «της γύρισε την πλάτη», θεωρώντας το επάγγελμα της ηθοποιού ασυμβίβαστο με τις αντιλήψεις της εποχής. Παρ’ όλα αυτά, τίποτα δεν στάθηκε ικανό να ανακόψει την πορεία της.
«Όταν πέρασα στο Εθνικό, η γιαγιά μου με είπε π@@@@@@κι και γύρισε την πλάτη της.»
Η ίδια έχει περιγράψει τις δυσκολίες που αντιμετώπισε από το οικογενειακό της περιβάλλον στα πρώτα βήματα της καριέρας της.
Η άδεια ασκήσεως επαγγέλματος ηθοποιού τής δόθηκε ως «εξαιρετικό ταλέντο», μια σπάνια διάκριση που προμήνυσε όσα ακολούθησαν.
Η χρυσή εποχή και οι ταινίες που έγιναν αιώνιες
Η δεκαετία του ’60 υπήρξε η εποχή της. Ο ελληνικός κινηματογράφος γνώρισε τη μεγαλύτερη άνθησή του και η Μάρω Κοντού βρέθηκε στο επίκεντρο. Συμμετείχε σε περισσότερες από εξήντα κινηματογραφικές ταινίες και σε περίπου ενενήντα θεατρικά έργα, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα στην καλλιτεχνική ζωή της χώρας.
«Μας είχαν κάνει πρόταση στα νιάτα μας, τη δεκαετία του ’60-’70, σε μένα και στον Κούρκουλο.»
Η ηθοποιός είχε αποκαλύψει παλιότερα ότι είχε την ευκαιρία για διεθνή καριέρα, αλλά προτίμησε να παραμείνει στην Ελλάδα, μια απόφαση που τη συνέδεσε οριστικά με το ελληνικό κοινό.
Το κοινό τη λάτρεψε δίπλα στον Λάμπρο Κωνσταντάρα, με τον οποίο δημιούργησε ένα από τα πιο αγαπημένα κινηματογραφικά δίδυμα στην ιστορία του ελληνικού σινεμά. Οι ερμηνείες της σε κλασικές ταινίες όπως «Τα Κίτρινα Γάντια», «Ο Φίλος μου ο Λευτεράκης», «Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα» και «Αλλοίμονο στους Νέους» πέρασαν από γενιά σε γενιά. Δεν υπήρξε μόνο όμορφη· υπήρξε σπάνια εκφραστική. Και ίσως γι’ αυτό άντεξε στον χρόνο.
Η γυναίκα πίσω από τη σταρ
Η Μάρω Κοντού δεν εγκλωβίστηκε ποτέ στην εικόνα της ντίβας. Όσοι συνεργάστηκαν μαζί της μιλούσαν για έναν άνθρωπο εργατικό, πειθαρχημένο και βαθιά αφοσιωμένο στην τέχνη του. Παρέμεινε στο θέατρο για περισσότερες από έξι δεκαετίες, συνεχίζοντας να εργάζεται ακόμη και όταν οι περισσότεροι συνομήλικοί της είχαν αποσυρθεί.
«Έχω εβδομήντα χρόνια καριέρας, τα έχω πει όλα», είχε δηλώσει με τη χαρακτηριστική της αμεσότητα, αποφεύγοντας πάντοτε την υπερβολή και τη δημοσιότητα.
Παράλληλα ασχολήθηκε με τη ζωγραφική, πραγματοποιώντας εκθέσεις έργων της, ενώ πίνακάς της εκτέθηκε και στο Μουσείο Βορρέ. Η ανάγκη της για δημιουργία δεν περιορίστηκε ποτέ σε μία μόνο μορφή τέχνης.
Η πολιτική και η ανάγκη για προσφορά
Σε μια περίοδο που πολλοί καλλιτέχνες επέλεξαν να μένουν μακριά από τα κοινά, εκείνη αποφάσισε να συμμετάσχει ενεργά.
Υπήρξε δημοτική σύμβουλος Αθηναίων και αργότερα βουλευτής στην Α’ Αθηνών. Η πολιτική για τη Μάρω Κοντού δεν υπήρξε ποτέ υποκατάστατο της τέχνης, αλλά μια διαφορετική μορφή συμμετοχής στην κοινωνία.
Η δύσκολη τέχνη του να μεγαλώνεις με αξιοπρέπεια
Το πιο συγκινητικό στοιχείο στην πορεία της, ίσως, δεν υπήρξαν οι επιτυχίες. Υπήρξε ο τρόπος με τον οποίο αντιμετώπισε το πέρασμα του χρόνου.
Σε μια εποχή που η βιομηχανία του θεάματος συχνά φοβόταν την ηλικία, η Μάρω Κοντού έγινε το ακριβώς αντίθετο. Μεγάλωσε μπροστά στα μάτια του κοινού χωρίς να προσπαθήσει να κρύψει ούτε μία ρυτίδα από τη διαδρομή της. Και έτσι μετατράπηκε σε κάτι σπανιότερο από σταρ: σε σημείο αναφοράς. Σε υπενθύμιση ότι η πραγματική λάμψη δεν βρισκόταν στη νεότητα αλλά στη διάρκεια.
Στην προσωπική της ζωή υπήρξε εξίσου ειλικρινής.
«Δεν θέλω σύντροφο, είμαι καλύτερα μόνη μου», είχε δηλώσει, δείχνοντας πως η πληρότητα δεν εξαρτιόταν πάντα από την παρουσία κάποιου άλλου.
Και όταν κλήθηκε να μιλήσει για το τέλος, το έκανε με την ίδια χάρη και ανεπιτήδευτη αισιοδοξία που χαρακτήρισε ολόκληρη τη ζωή της.
«Θέλω να πεθάνω στον ύπνο μου ή πάνω σε έναν χορό», είχε πει, σαν να περιέγραφε μια τελευταία υπόκλιση σε όσα αγάπησε περισσότερο.
Η Ελλάδα που κουβαλούσε μέσα της
Κοιτάζοντας πίσω την πορεία της Μάρως Κοντού, ήταν δύσκολο να δει κανείς μόνο μια ηθοποιό. Έβλεπε την Ελλάδα του ασπρόμαυρου κινηματογράφου. Τις γεμάτες αίθουσες. Την αθωότητα μιας εποχής που έφυγε. Τους ανθρώπους που μεγάλωσαν μαζί της και που συνέχισαν να τη βλέπουν στις επαναλήψεις σαν να συναντούσαν έναν παλιό φίλο.
Η δική της ιστορία υπήρξε, σε μεγάλο βαθμό, και η ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας. Και ίσως αυτό να αποτέλεσε το μεγαλύτερο επίτευγμά της. Όχι ότι έγινε διάσημη. Αλλά ότι, έπειτα από περισσότερα από εβδομήντα χρόνια παρουσίας στο θέατρο, στον κινηματογράφο και στη δημόσια ζωή, κατάφερε να παραμείνει αγαπητή χωρίς να πάψει ποτέ να είναι ο εαυτός της.
