Είστε εκείνο το άτομο που πάντα τα καταφέρνει. Ο άνθρωπος που οργανώνει τα πάντα στην εντέλεια, που αναλαμβάνει την τελευταία στιγμή μια δύσκολη δουλειά και την ολοκληρώνει άψογα, που λέει «ναι» σε κάθε νέα πρόκληση και ανταποκρίνεται με συνέπεια. Και, πράγματι, οι γύρω σας το αναγνωρίζουν. Είναι μέρος της ταυτότητάς σας και συχνά, μέρος της επιτυχίας σας. Μέχρι που, κάποια στιγμή, σταματάτε για λίγο και συνειδητοποιείτε ότι ο νους «θολώνει», η διάθεση «πέφτει», η ξεκούραση δεν είναι αρκετή. Ναι, πιθανότατα έχετε πάθει burnout.
Τι είναι το burnout;
Το burnout είναι μια κατάσταση συναισθηματικής, πνευματικής και σωματικής εξάντλησης που προκύπτει από παρατεταμένο στρες και υπερκόπωση. Συνοδεύεται συχνά από απώλεια κινήτρου, αίσθημα αποσύνδεσης, ευερεθιστότητα και μια γενικευμένη αίσθηση ότι τίποτα δεν σας «γεμίζει» όπως πριν.
Πρόκειται για μια αντίδραση που εμφανίζεται όταν οι απαιτήσεις ξεπερνούν σταθερά τις δυνατότητές σας. Η αποστασιοποίηση, το μούδιασμα, η αίσθηση ότι λειτουργείτε στον «αυτόματο» ή μηχανικά είναι επίσης χαρακτηριστικές ενδείξεις.
Ποια είναι τα σημάδια burnout στους ανθρώπους υψηλών επιδόσεων;
Για τους ανθρώπους που έχουν μάθει να αποδίδουν πάντα στο μέγιστο, το burnout δεν εμφανίζεται απαραίτητα ως αποτυχία. Αντίθετα, εκδηλώνεται ως υπέρβαση εις βάρος του εαυτού σας… Για παράδειγμα, θυσιάζετε τον ύπνο, τη χαρά, τις σχέσεις, την προσωπική φροντίδα, όλα για να συνεχίσετε να «ανταποκρίνεστε».
Συχνά σημάδια περιλαμβάνουν:
- Αίσθημα μόνιμης κόπωσης ή «μουδιάσματος».
- Παραμέληση βασικών προσωπικών αναγκών (ύπνος, χόμπι, κοινωνική ζωή).
- Ατελείωτες λίστες υποχρεώσεων που δεν μειώνονται ποτέ.
- «Αδρανές» scrolling επειδή δεν έχετε ενέργεια για κάτι άλλο.
- Έντονος φόβος λάθους ή αποτυχίας.
- Αυξημένη αυτοκριτική και χαμηλή αυτοεκτίμηση.
- Άγχος ότι θα «χάσετε» όσα έχετε κατακτήσει.
- Ταύτιση της αξίας σας με την παραγωγικότητα.
- Υπερδέσμευση, ακόμη και όταν είστε ήδη εξαντλημένοι.
- Σωματικά συμπτώματα όπως πονοκέφαλοι, πόνοι στη μέση ή στο στομάχι.
- Δυσκολία στον ύπνο.
- Ευερεθιστότητα.
- Αρνητική διάθεση, κυνισμός ή θλίψη.
Γιατί οι τελειομανείς «καίγονται» πιο εύκολα;
Το burnout μπορεί να συμβεί σε οποιονδήποτε, αλλά η έρευνα δείχνει ότι είναι ιδιαίτερα συχνό στους τελειομανείς και σε όσους θέλουν να δείχνουν ότι «τα έχουν όλα υπό έλεγχο». Σύμφωνα με παλαιότερη μετά-ανάλυση, η τελειομανία συνδέεται στενά με αυξημένο κίνδυνο burnout. Οι άνθρωποι υψηλών επιδόσεων συχνά θέτουν εξαιρετικά υψηλές προσδοκίες για τον εαυτό τους και φοβούνται ότι, αν χαλαρώσουν, θα χάσουν όσα έχουν χτίσει.
Αυτό το άγχος, σε συνδυασμό με την ανάγκη να αποδεικνύουν συνεχώς την αξία τους, δημιουργεί ένα περιβάλλον μόνιμης πίεσης. Εξωτερικά μπορεί να φαίνονται ήρεμοι και αποτελεσματικοί, αλλά εσωτερικά μπορεί να παλεύουν για να «μείνουν στην επιφάνεια».
Για να το προλάβετε και να το διαχειριστείτε
Το να αναγνωρίσετε τι σας συμβαίνει είναι από μόνο του μια σημαντική αρχή. Από εκεί και πέρα, υπάρχουν πρακτικές που μπορούν να βοηθήσουν:
- Δώστε προτεραιότητα στον ποιοτικό ελεύθερο χρόνο: Χρειάζεστε διαλείμματα, πραγματικά, τακτικά και όχι μόνο «όταν περισσέψει χρόνος». Ορίστε τον ελεύθερο χρόνο σας όπως θα ορίζατε μια σημαντική επαγγελματική συνάντηση.
- Επανεκτιμήστε το φόρτο εργασίας σας: Κάντε μια ειλικρινή αποτίμηση των υποχρεώσεών σας, τόσο στη δουλειά όσο και στο σπίτι. Ίσως χρειάζεται να περιορίσετε την εργασία εκτός ωραρίου, να ζητήσετε άδεια ή ανακατανομή καθηκόντων, ακόμη και να μοιραστείτε περισσότερες ευθύνες με τον σύντροφό σας. Ακόμη και μικρές αλλαγές μπορούν να φέρουν μεγάλη ανακούφιση.
- Μάθετε να αναθέτετε: Αναρωτηθείτε «Υπάρχει κάτι που κάνω εγώ, ενώ θα μπορούσε να το κάνει κάποιος άλλος;». Ίσως βοηθήσει να αναθέσετε κάποιες δουλειές στον σύντροφό σας ή έναν άνθρωπο που εμπιστεύεστε. Στη δουλειά, εξετάστε ποιες αρμοδιότητες μπορούν να μεταφερθούν σε άλλους.
- Συνεργαστείτε με έναν θεραπευτή: Η τελειομανία δεν μπορεί να αλλάξει από την μία μέρα στην άλλη. Ένας ειδικός μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε τα αίτια της πίεσης που ασκείτε στον εαυτό σας και να αναπτύξετε πιο υγιείς στρατηγικές διαχείρισης.
