«Μαμά, φοβάμαι να πάω σχολείο»: Μετά τον ξυλοδαρμό της 11χρονης, αυτά πρέπει να γνωρίζει κάθε γονιός στην Κύπρο
Είναι μια φράση που κανένας γονιός δεν θέλει να ακούσει από το παιδί του: «Μαμά, φοβάμαι να πάω σχολείο». Μια φράση που μπορεί να κρύβει πίσω της απειλές, προσβολές, εκφοβισμό ή ακόμη και σωματική βία.
Η καταγγελία για τον ξυλοδαρμό 11χρονης μαθήτριας από συμμαθητές της σε Δημοτικό σχολείο της Λευκωσίας έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό και επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που αφορά κάθε οικογένεια.
Γιατί σήμερα μπορεί να είναι ένα παιδί που δεν γνωρίζουμε. Αύριο, όμως, μπορεί να είναι το δικό μας.
Και τότε το ερώτημα δεν θα είναι μόνο ποιος ευθύνεται, αλλά κυρίως ποιος θα προστατεύσει το παιδί μας και τι υποχρεούται να κάνει το σχολείο.
Το σχολείο έχει υποχρεώσεις – Δεν αρκεί ένα «τα παιδιά μάλωσαν»
Σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες του Υπουργείου Παιδείας, στην Κύπρο υπάρχει συγκεκριμένο νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο για την πρόληψη και αντιμετώπιση της ενδοσχολικής βίας.
Ένα περιστατικό ξυλοδαρμού ή σοβαρής βίαιης συμπεριφοράς δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται απλώς ως μια συνηθισμένη διαφωνία μεταξύ παιδιών.
Το σχολείο οφείλει να ακολουθεί τις προβλεπόμενες διαδικασίες διαχείρισης, με βάση τη σοβαρότητα και τις συνθήκες του περιστατικού.
Οι σχετικές πρόνοιες καλύπτουν διάφορες μορφές βίας: σωματική, λεκτική, κοινωνική, ηλεκτρονική και σεξουαλική, ενώ περιλαμβάνουν και μη λεκτικές συμπεριφορές.
Με άλλα λόγια, η βία δεν ξεκινά και δεν τελειώνει πάντοτε με ένα χτύπημα.
Το περιστατικό πρέπει να καταγράφεται
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία των οδηγιών αφορά την καταγραφή της σχολικής βίας.
Οι διευθυντές και οι διευθύντριες των σχολείων καλούνται να καταχωρίζουν τα περιστατικά ενδοσχολικής βίας αμέσως μετά την ολοκλήρωση της διαχείρισής τους, σύμφωνα με εγκύκλιο του Υπουργείου Παιδείας με ημερομηνία 2 Οκτωβρίου 2026.
Για έναν γονιό, αυτό σημαίνει ότι μπορεί να ζητήσει να ενημερωθεί εάν το περιστατικό έχει αντιμετωπιστεί και καταγραφεί σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Η σιωπή ή η απλή προφορική διευθέτηση δεν πρέπει να υποκαθιστά τις επίσημες διαδικασίες.
Τι γίνεται όταν η κατάσταση είναι σοβαρή;
Δεν είναι όλα τα περιστατικά ίδια. Άλλο ένας στιγμιαίος καβγάς και άλλο μια σοβαρή επίθεση ή μια συμπεριφορά που συνεχίζεται και θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια μαθητή.
Για τη διαχείριση σοβαρών περιστατικών υπάρχει ειδική πολιτική του Υπουργείου Παιδείας, ενώ τα σχολεία μπορούν, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να ζητήσουν τη συνδρομή της Ομάδας Άμεσης Παρέμβασης.
Η ομάδα αυτή μπορεί να εμπλακεί σε σοβαρά περιστατικά βίας από μαθητή ή ομάδα μαθητών, αφού προηγουμένως το σχολείο έχει εξαντλήσει τις ενδεδειγμένες ενέργειες αντιμετώπισης.
Υπάρχει επίσης η δυνατότητα εμπλοκής της Υπηρεσίας Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας, ώστε να αντιμετωπιστούν συμπεριφορές και να στηριχθούν οι μαθητές.
Όταν το παιδί γίνεται στόχος ξανά και ξανά
Μια άλλη πραγματικότητα που γνωρίζουν πολλές οικογένειες είναι ο σχολικός εκφοβισμός.
Ένα παιδί μπορεί να μη φέρει εμφανή τραύματα, αλλά να βιώνει καθημερινά απειλές, προσβολές, απομόνωση ή ταπείνωση.
Για τα περιστατικά σχολικού εκφοβισμού, τα δημόσια Δημοτικά σχολεία έχουν συγκεκριμένες οδηγίες αντιμετώπισης και υποχρέωση ηλεκτρονικής καταχώρισης στο σχετικό σύστημα.
Τα περιστατικά συνδέονται με το Παρατηρητήριο για τη Βία στο Σχολείο, ενώ προβλέπεται η δυνατότητα αξιοποίησης ειδικών προγραμμάτων πρόληψης και παρέμβασης.
Παράλληλα, είναι σημαντικό να γνωρίζουν οι γονείς πως ακόμη και μία μεμονωμένη σοβαρή επίθεση απαιτεί αντιμετώπιση, ανεξάρτητα από το αν πληροί τα χαρακτηριστικά του επαναλαμβανόμενου εκφοβισμού.
Οι γονείς δεν πρέπει να μένουν με αναπάντητα ερωτήματα
Τι μπορεί να κάνει ένας γονιός όταν το παιδί του επιστρέψει από το σχολείο χτυπημένο ή τρομαγμένο;
Πρώτα από όλα, να το ακούσει. Χωρίς να το κατηγορήσει, χωρίς να υποτιμήσει όσα περιγράφει και χωρίς να το πιέσει να αντιμετωπίσει μόνο του την κατάσταση.
Εάν υπάρχουν τραυματισμοί, πρέπει να εξασφαλιστεί η αναγκαία ιατρική φροντίδα.
Στη συνέχεια, είναι σημαντικό να υπάρχει άμεση επικοινωνία με το σχολείο, κατά προτίμηση και γραπτώς, ώστε να καταγραφούν οι ανησυχίες των γονέων.
Οι γονείς μπορούν να ζητήσουν συγκεκριμένες απαντήσεις:
- Πώς αντιμετωπίστηκε το περιστατικό;
- Έχει γίνει η προβλεπόμενη καταγραφή;
- Ποια μέτρα θα ληφθούν ώστε να μην επαναληφθεί;
- Μπορεί να ζητηθεί στήριξη από εκπαιδευτικό ψυχολόγο ή άλλη αρμόδια υπηρεσία;
- Πώς θα διασφαλιστεί ότι το παιδί θα επιστρέψει στο σχολείο χωρίς να φοβάται;
Σε περιπτώσεις σοβαρής βίας ή άμεσου κινδύνου, οι γονείς μπορούν επίσης να απευθυνθούν στις αρμόδιες Αρχές.
Υπάρχει και γραμμή στήριξης για τα παιδιά
Ένα παιδί δεν είναι πάντοτε έτοιμο να αποκαλύψει στους γονείς ή στους εκπαιδευτικούς όσα περνά.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό να γνωρίζει ότι μπορεί να ζητήσει βοήθεια.
Η ευρωπαϊκή γραμμή στήριξης 116 111 απευθύνεται σε παιδιά και εφήβους μέχρι 18 ετών, προσφέροντας τη δυνατότητα να μιλήσουν για προβλήματα και ανησυχίες που αντιμετωπίζουν.
Λειτουργεί Δευτέρα έως Παρασκευή από τις 12:00 μέχρι τις 20:00 και Σάββατο από τις 09:30 μέχρι τις 14:00.
Το παιδί μπορεί να ξεχάσει ένα μάθημα – Τον φόβο, όμως;
Πίσω από τις εγκυκλίους, τους νόμους και τις διαδικασίες υπάρχει μια πραγματικότητα που δεν πρέπει να ξεχνάμε.
Ένα παιδί που έχει δεχθεί βία μπορεί να δυσκολεύεται να επιστρέψει στην ίδια τάξη, στον ίδιο διάδρομο ή στην ίδια αυλή όπου ένιωσε απροστάτευτο.
Δεν αρκεί, λοιπόν, να αντιμετωπιστεί μόνο το περιστατικό. Χρειάζεται να αποκατασταθεί και το αίσθημα ασφάλειας.
Η ύπαρξη επίσημων διαδικασιών είναι απαραίτητη. Η ουσιαστική εφαρμογή τους, όμως, είναι αυτή που κάνει τη διαφορά στην καθημερινότητα των παιδιών.
Γιατί κανένας γονιός δεν πρέπει να αναρωτιέται κάθε πρωί αν το παιδί του θα επιστρέψει ασφαλές από το σχολείο.
Και κανένα παιδί δεν πρέπει να θεωρεί φυσιολογικό να φοβάται εκεί όπου πηγαίνει για να μάθει, να παίξει και να μεγαλώσει.
