Ο καρκίνος είναι από εκείνες τις ασθένειες που συχνά αντιμετωπίζουμε σαν κάτι μακρινό, μέχρι να εμφανιστεί σε έναν άνθρωπο που αγαπάμε. Στην Κύπρο όμως τα τελευταία επίσημα στοιχεία δείχνουν πόσο μεγάλη είναι πραγματικά η έκταση του ζητήματος: 4.761 νέα περιστατικά καρκίνου καταγράφηκαν το 2023, σύμφωνα με τα δεδομένα του Αρχείου Καρκίνου Κύπρου που δημοσιοποίησε το Υπουργείο Υγείας τον Ιούνιο του 2026.
Ο αριθμός γίνεται ακόμη πιο σημαντικός όταν τον συγκρίνουμε με τα προηγούμενα χρόνια. Το 2019 είχαν καταγραφεί 4.089 περιστατικά, το 2020 ήταν 4.231, το 2021 αυξήθηκαν στα 4.508 και το 2022 στα 4.749. Τα στοιχεία αυτά δεν σημαίνουν από μόνα τους ότι ο ατομικός κίνδυνος κάθε Κύπριου αυξάνεται με τον ίδιο τρόπο, καθώς η γήρανση και οι μεταβολές του πληθυσμού, η καλύτερη διάγνωση και άλλοι παράγοντες επηρεάζουν τον συνολικό αριθμό. Δείχνουν όμως ξεκάθαρα το μέγεθος της πρόκλησης για το σύστημα υγείας και την κυπριακή κοινωνία.
Ένας στους τέσσερις θανάτους που καταγράφηκαν το 2024 αφορούσε νεοπλάσματα
Υπάρχει ακόμη ένα στοιχείο που δύσκολα προσπερνά κανείς. Σύμφωνα με τις Στατιστικές Υγείας και Νοσοκομείων της Στατιστικής Υπηρεσίας, το 2024 καταγράφηκαν στην Κύπρο 6.925 θάνατοι κατοίκων και επισκεπτών που συνέβησαν στο νησί. Τα νεοπλάσματα αντιστοιχούσαν στο 25,2% αυτών των θανάτων, αποτελώντας την μεγαλύτερη κατηγορία αιτιών θανάτου στα συγκεκριμένα στοιχεία, μπροστά από τις παθήσεις του κυκλοφορικού συστήματος με 22,8%.
Αυτό δεν είναι ένας αριθμός που πρέπει να χρησιμοποιείται για να προκαλεί φόβο. Είναι ένας αριθμός που εξηγεί γιατί η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση, η πρόσβαση στις θεραπείες και η στήριξη των ασθενών πρέπει να βρίσκονται πολύ ψηλά στις προτεραιότητες της δημόσιας υγείας στην Κύπρο.
Σε ποιες ηλικίες καταγράφονται τα περισσότερα περιστατικά;
Τα στοιχεία του Αρχείου Καρκίνου δείχνουν, όπως είναι αναμενόμενο για πολλές μορφές καρκίνου, ότι ο αριθμός των διαγνώσεων αυξάνεται σημαντικά στις μεγαλύτερες ηλικίες. Το 2023 καταγράφηκαν 532 περιστατικά στην ηλικιακή ομάδα 60-64 ετών, 606 στις ηλικίες 65-69, 706 στις ηλικίες 70-74 και 690 στις ηλικίες 75-79.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο καρκίνος αφορά αποκλειστικά ανθρώπους μεγάλης ηλικίας. Το ίδιο έτος καταγράφηκαν περιστατικά σε όλες σχεδόν τις ηλικιακές ομάδες, ακόμη και σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες. Γι’ αυτό και οι οδηγίες πρόληψης και προσυμπτωματικού ελέγχου δεν είναι ίδιες για όλους, αλλά εξαρτώνται από παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, το οικογενειακό ιστορικό και ο συγκεκριμένος τύπος καρκίνου.
Ένα ιδιαίτερο στοιχείο για τις γυναίκες της Κύπρου
Ανάμεσα στα κυπριακά δεδομένα ξεχωρίζει ο καρκίνος του θυρεοειδούς. Ο ΠΑΣΥΚΑΦ, επικαλούμενος το Αρχείο Καρκίνου Κύπρου, ανέφερε πρόσφατα ότι αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη μορφή καρκίνου στις γυναίκες στην Κύπρο και την έκτη στους άνδρες.
Τα επίσημα δεδομένα και οι παλαιότερες συγκρίσεις με την υπόλοιπη Ευρώπη έχουν αναδείξει την ιδιαίτερα υψηλή συχνότητα του καρκίνου του θυρεοειδούς στις γυναίκες της Κύπρου. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αλλαγή στον θυρεοειδή είναι καρκίνος — οι περισσότεροι όζοι του θυρεοειδούς δεν είναι κακοήθεις — αλλά επίμονες αλλαγές ή συμπτώματα χρειάζονται αξιολόγηση από γιατρό και όχι αυτοδιάγνωση μέσω internet.
Η Κύπρος αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο οργανώνει την αντιμετώπιση του καρκίνου
Μια σημαντική εξέλιξη του 2026 είναι η θεσμοθέτηση του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου, ως αυτόνομου επιστημονικού φορέα με ευθύνη συντονισμού της εθνικής πολιτικής για τον καρκίνο. Μεταξύ των αρμοδιοτήτων του περιλαμβάνονται η ανάπτυξη κλινικών κατευθυντήριων οδηγιών, η υποστήριξη του Εθνικού Αρχείου Καρκίνου, η έρευνα, η συνεργασία με διεθνείς φορείς και η ενίσχυση μιας περισσότερο ασθενοκεντρικής προσέγγισης.
Παράλληλα, μέσα στο 2026 τέθηκε σε λειτουργία νέα υπηρεσία PET/CT στο Ογκολογικό Κέντρο Τράπεζας Κύπρου, με στόχο την ακριβέστερη διάγνωση, την αξιολόγηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία και τον καλύτερο σχεδιασμό εξατομικευμένης αντιμετώπισης.
Ο καρκίνος δεν τελειώνει στο νοσοκομείο
Υπάρχει όμως και μια πλευρά που οι αριθμοί δεν μπορούν να αποτυπώσουν. Μια διάγνωση καρκίνου αλλάζει την καθημερινότητα ολόκληρης της οικογένειας: δουλειά, οικονομικά, μετακινήσεις, φροντίδα παιδιών, ψυχολογία και σχέσεις. Αυτό υπογράμμισε πριν από λίγες ημέρες και η Υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας, με αφορμή τα 40 χρόνια λειτουργίας του ΠΑΣΥΚΑΦ, σημειώνοντας τη σημασία της ψυχολογικής και κοινωνικής στήριξης όχι μόνο του ασθενούς αλλά και των συγγενών και φροντιστών του.
Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο μήνυμα πίσω από τους 4.761 ανθρώπους που καταγράφηκαν μέσα σε έναν χρόνο. Ο καρκίνος στην Κύπρο δεν είναι απλώς ένα θέμα για τον Οκτώβριο, μια κορδέλα σε μια καμπάνια ή ένας αριθμός σε μια στατιστική έκθεση. Είναι ένα μεγάλο ζήτημα δημόσιας υγείας που αγγίζει χιλιάδες ασθενείς και ακόμη περισσότερες οικογένειες.
Ο στόχος δεν είναι να φοβόμαστε περισσότερο τον καρκίνο. Είναι να παίρνουμε σοβαρότερα την πρόληψη, τους οργανωμένους προσυμπτωματικούς ελέγχους που συστήνονται για την ηλικία και τον κίνδυνο του καθενός, τα επίμονα ή ασυνήθιστα συμπτώματα και την έγκαιρη επικοινωνία με τον γιατρό. Γιατί απέναντι στον καρκίνο, το να γνωρίζουμε πότε πρέπει να ελεγχθούμε μπορεί να είναι πολύ πιο χρήσιμο από το να φοβόμαστε κάθε σύμπτωμα.
Πηγές: Υπουργείο Υγείας – Αρχείο Καρκίνου Κύπρου, στοιχεία 1998-2023 που δημοσιεύθηκαν τον Ιούνιο 2026· Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου, Στατιστικές Υγείας και Νοσοκομείων 2024· ΠΑΣΥΚΑΦ· European Observatory on Health Systems and Policies.
