Το Facebook ήρθε στην Κύπρο και μας έμαθε κάτι που παρουσιαζόταν τότε περίπου ως επαναστατικό: μπορούσες να βρεις ποιος γνωρίζει ποιον. Οι Κύπριοι, βέβαια, πιθανότατα το κοιτάξαμε και σκεφτήκαμε ότι αυτό το κάναμε ήδη χρόνια. Πολύ πριν εμφανιστούν τα mutual friends, τα suggested connections και το people you may know, υπήρχε ήδη ένα σύστημα κοινωνικής δικτύωσης τόσο αποτελεσματικό που χρειαζόταν μόνο τρεις πληροφορίες: επίθετο, χωριό και το όνομα του πατέρα ή της μάνας. Από εκεί και πέρα, η αναζήτηση μπορούσε να ξεκινήσει.
«Ποιανού είσαι;»
Για έναν άνθρωπο που δεν μεγάλωσε στην Κύπρο, η ερώτηση μπορεί να ακούγεται κάπως περίεργη. Για έναν Κύπριο συγκεκριμένης γενιάς όμως λειτουργεί σχεδόν σαν search engine. Δεν σημαίνει κυριολεκτικά «σε ποιον ανήκεις». Σημαίνει περισσότερο: δώσε μου αρκετές πληροφορίες για να καταλάβω πώς συνδέεσαι με το δικό μου κοινωνικό δίκτυο.
Λες το επίθετό σου και δεν αρκεί. Λες το χωριό και κάτι αρχίζει να ξεκαθαρίζει. Λες μετά το όνομα του πατέρα σου και ξαφνικά έρχεται το πολυπόθητο «match found». «Ααα, του Γιώρκου; Μα τον παπά σου ξέρω τον». Και μέσα σε λιγότερο από ένα λεπτό, ένας άνθρωπος που γνώρισες μόλις τώρα έχει ήδη συνδέσει εσένα με συγγενείς, γνωστούς και ιστορίες που μπορεί ούτε εσύ να θυμόσουν ότι υπάρχουν.
Τα mutual friends στην Κύπρο είναι επικίνδυνο παιχνίδι
Σε μεγαλύτερες χώρες μπορεί να γνωρίσεις κάποιον και να μην υπάρχει πραγματικά καμία σύνδεση μεταξύ σας. Στην Κύπρο, καλύτερα να μην το θεωρείς δεδομένο. Μπορεί να είναι ξάδελφος συναδέλφου σου, πρώην συμμαθητής του αδελφού σου, κουμπάρος μιας θείας ή να υπηρέτησε στρατό με κάποιον που σε ξέρει πολύ καλύτερα απ’ όσο θα ήθελες.
Κάπως έτσι μαθαίνεις έναν από τους βασικούς άγραφους κανόνες της κυπριακής κοινωνικής ζωής: πριν πεις κάτι για κάποιον, καλό είναι να ξέρεις πρώτα ποιοι κάθονται στο τραπέζι. Γιατί η πιθανότητα να υπάρχει κάποια σύνδεση είναι συνήθως πολύ μεγαλύτερη απ’ όσο νομίζεις.
Ο «αλγόριθμος» λειτουργεί ακόμη καλύτερα στα χωριά
Εκεί το σύστημα φτάνει σχεδόν σε άλλο επίπεδο. Μπορείς να δώσεις μόνο μία μικρή πληροφορία, όπως «εν που το τάδε χωριό», και κάποιος να απαντήσει αμέσως: «Μήπως εν της τάδε οικογένειας;». Ακολουθούν δύο ακόμη ερωτήσεις και ξαφνικά έχει βρεθεί συγγένεια που ούτε εσύ γνώριζες ότι υπάρχει.
Το LinkedIn χρειάζεται εταιρεία, θέση και επαγγελματικό ιστορικό. Η κυπριακή θεία χρειάζεται ένα επίθετο, ένα χωριό και περίπου 40 δευτερόλεπτα. Και το εντυπωσιακό είναι ότι πολλές φορές το αποτέλεσμα είναι πιο ακριβές.
Έχει όμως και μια όμορφη πλευρά
Είναι εύκολο να γελάμε με το πόσο μικρός είναι ο τόπος και με το πόσο γρήγορα συνδέονται οι άνθρωποι μεταξύ τους. Αυτή η πυκνότητα σχέσεων όμως δημιουργεί και κάτι που στις πολύ μεγαλύτερες κοινωνίες μπορεί να λείπει: μια άμεση αίσθηση οικειότητας.
Βρίσκεσαι κάπου όπου δεν γνωρίζεις κανέναν και ξαφνικά ανακαλύπτεις έναν κοινό άνθρωπο. Το κλίμα αλλάζει αμέσως. «Αφού ξέρεις τον τάδε…» και κάπως έτσι παύεις να είσαι εντελώς ξένος. Δεν χρειάζονται πολλές συστάσεις. Η σύνδεση έχει ήδη γίνει μέσω ενός τρίτου προσώπου που λειτουργεί περίπου σαν ανθρώπινο mutual friend.
Το Facebook απλώς το έβαλε σε οθόνη
Suggested friends, mutual connections, people you may know. Οι πλατφόρμες ξόδεψαν τεράστια ποσά για να δημιουργήσουν τεχνολογία που εντοπίζει τις κρυφές συνδέσεις ανάμεσα στους ανθρώπους. Στην Κύπρο υπήρχε ήδη η offline έκδοση πολύ πριν από τα social media. Καθόταν στο οικογενειακό τραπέζι, ήξερε σχεδόν τους πάντες και συνήθως ξεκινούσε όλη τη διαδικασία με μία μόνο ερώτηση:
«Εσύ τίνος είσαι;»
